Një studim i ri paralajmëron se monomerët e kristalit të lëngshëm (LCM), kimikate të pajisjeve elektronike, po grumbullohen në organet e specieve detare , duke përfshirë delfinët dhe marsupialët të Detit të Kinës së Jugut. Shkencëtarët e përshkruajnë këtë fenomen si një “alarm urgjent” për mjedisin detar.
LCM-të janë përbërës kryesorë në ekranet e laptopëve, televizorëve dhe telefonave inteligjentë, të cilët kontrollojnë mënyrën se si kalon drita, duke prodhuar imazhe me cilësi të lartë që. Megjithatë, përdorimi i gjerë ka bërë që këto substanca të jenë kudo në Tokë: në ajrin e brendshëm, pluhurin shtëpiak dhe ujin e ndotur, duke mbërritur më tej edhe në zonat bregdetare.
Si po e kërcënojnë kimikatet e e-waste jetën detare
Hulumtuesi Bo Liang dhe kolegët e tij analizuan mostra indesh nga delfinët dhe marsupialët që jetojnë në Detin e Kinës së Jugut, duke mbledhur të dhëna midis viteve 2007 dhe 2021. Ata skanuan dhjamin, muskujt, mëlçinë, veshkat dhe indet cerebrale për 62 monomerë të ndryshëm LCM. Katër prej këtyre përbërësve përbënin shumicën e kimikateve të zbuluara, kryesisht të origjinës nga ekranet e televizorëve dhe kompjuterëve, me kontribute më të vogla nga telefonat inteligjentë.
Megjithëse përqendrimi kryesor ishte në dhjamër, shkencëtarët u habitën kur gjetën sasi të vogla edhe në organe të tjera, veçanërisht në trurin e kafshëve, duke nxjerrë në pah rreziqet e mundshme neurotoksike.
Lexo edhe: Etiketat “microwave safe” mund të jenë mashtruese, rrezik për shëndetin dhe mjedisin
Një “alarm i vërtetë” për mbrojtjen e oqeaneve
Testimet laboratorike treguan se disa LCM të zakonshëm, përfshirë katër përbërësit kryesorë të mostrave, ndikojnë në aktivitetin e gjeneve që lidhen me riparimin e ADN-së dhe ndarjen qelizore në qelizat e kultivuara të delfinëve. Rezultatet sugjerojnë se këto kimikate mund të kenë efekte negative tek mamiferët detarë.
“Studimi ynë tregon se LCM-të nga pajisjet e përditshme nuk janë thjesht ndotje , ato po grumbullohen në trurin e delfinëve dhe marsupialëve të kërcënuar,” thotë Yuhe He, hulumtues në City University of Hong Kong dhe bashkëautor i studimit.
Ai shton: “Ky është një alarm për të gjithë: kimikatet që fuqizojnë pajisjet tona tani po përbëjnë rrezim jetën detare, dhe duhet të veprojmë menjëherë mbi e-waste për të mbrojtur shëndetin e oqeaneve dhe, në fund, të gjithëve ne.”
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto