Joschka Fischer – Dhjetë vjet më parë, Donald Trump mundi Hillary Clinton dhe fitoi presidencën e SHBA-së kryesisht mbi bazën e kritikës së tij për Luftën e pakujdesshme në Irak dhe për establishmentin politik përgjegjës për të. Neokonservatorët nën Presidentin George W. Bush kishin udhëhequr vendin në një llucë, duke shpenzuar gjak dhe pasuri amerikane, dhe Clinton, ndërsa shërbente në Senatin e SHBA-së, e kishte mbështetur atë. Trump premtoi të vendosë Amerikën në radhë të parë duke mbajtur vendin jashtë “luftërave të përjetshme” të kushtueshme.
Pastaj, pas kthimit të tij në Shtëpinë e Bardhë në janar 2025, Trump u bë politikani i parë që kërkoi Çmimin Nobel për Paqen. Në vjeshtë, ai pretendoi se kishte përfunduar personalisht “tetë luftëra në vetëm tetë muaj.” Por çmimi iu dha lideres së opozitës në Venezuelë, María Corina Machado. I injoruar, Trump u bë nxitës lufte, ndërhyri në Venezuelë dhe rrëmbeu presidentin e saj në janar, dhe, së bashku me Izraelin, hyri në luftë kundër Iranit.
Trump duket se kishte supozuar se, si në Venezuelë, eliminimi i liderëve kryesorë politikë dhe ushtarakë të Irani, sidomos Liderit Suprem Ali Khamenei dhe figurave si Ali Larijani do të rrëzonte ose neutralizonte regjimin brenda natës. Kur Irani, përkundrazi, reagoi duke mbyllur Ngushticën e Hormuzit dhe sulmuar infrastrukturën kritike në Lindjen e Mesme, Trump u gjend menjëherë në një luftë të llucës, pa objektiva të qarta dhe pa strategji përveç shpresës së kotë.
Edhe një herë, realitetet e rrepta dhe të pamëshirshme të Lindjes së Mesme e kapën një president amerikan që shkoi në luftë nën iluzionin e të qenit i gjithëfuqishëm. Regjimi iranian jo vetëm që ka provuar të jetë i qëndrueshëm, por ka arritur të zgjerojë luftën në të gjithë rajonin (“stacioni i karburanteve të ekonomisë globale”) ndërkohë që shijonte të ardhura të papritura nga eksportet e veta të naftës, të cilat janë ndër të vetmet që ende kalojnë përmes ngushticës. Si rezultat, “ekskursioni” SHBA-Izrael kundër Republikës Islamike është shndërruar në një krizë globale ekonomike dhe ka prishur gjendjen politike tek votuesit amerikanë para zgjedhjeve të këtij viti për gjysmën e mandatit.
Lexo edhe: Çfarë do të thotë nisma “Dyfisho ndërmarrjen tënde” për bizneset e vogla dhe të mesme
Regjimi iranian mbetet fort në pushtet, pa asnjë qëllim për të dorëzuar. Mbijetimi i një sulmi të plotë nga superfuqia ushtarake më e madhe në botë dhe nga fuqia dominuese rajonale, ndërkohë që ruan 440 kilogramë uranium të pasuruar shumë dhe kapacitetet e tij të raketave dhe dronëve, do të ishte një triumf i paprecedentë.
Në të njëjtën mënyrë, dështimi i SHBA-së për të rihapur Ngushticën e Hormuzit dhe për të garantuar kalimin e sigurt të ngarkesave të naftës dhe gazit do të ishte një humbje shumë e dukshme, me pasoja të gjera rajonale dhe globale. Konkurrentët dhe armiqtë e Amerikës do të kishin provë të rënies së hegemonit—duke u dhënë dritë jeshile për të ndjekur ekskursionet e tyre të politikës së jashtme në mbarë botën.
Si lufta në Ukrainë, lufta me Iranin nënvizon një revolucion të vazhdueshëm në teknologjitë dhe taktikat e fushës së betejës. Dronët e lirë, të prodhuar masivisht dhe të vendosur me ndihmën e AI-së, tani lejojnë fuqitë më të vogla të përballen me teknologjitë më të avancuara dhe të shtrenjta ushtarake perëndimore dhe ruse. Parimi i luftës asimetrike që çoi SHBA-në të dështonte në Irak dhe Afganistan aplikohet tani më shumë se kurrë: “Ju mund të keni orët, por ne kemi kohën.”
Supozoni që SHBA-ja në fund të fundit të mundet në Gjirin dhe regjimi iranian të mbetet në pushtet dhe në kontroll të programit të tij bërthamor. Ndikimi i Republikës Islamike në Gjirin do të ishte forcuar vendimtar, dhe kapja e saj mbi qafën e ekonomisë globale do të ishte edhe më e fortë. Ndërkohë që vazhdon të ndjekë programet bërthamore dhe të raketave, eliminimi nga Izraeli i përfaqësuesve të tij rajonalë gradualisht do të ndalojë të ketë rëndësi.
Europa, nga ana e saj, vazhdon të insistojë se lufta e Trump-it nuk është lufta e saj. Por jashtë Lindjes së Mesme, është Europa që do të përballet me pasojat më të mëdha. Si lufta në Ukrainë, edhe kjo po zhvillohet në prag të Europës. Qoftë europianët ta pranojnë apo jo, ata janë të implikuar në të. Destabilizimi i gjatë i Lindjes së Mesme do të ndikojë tek siguria e tyre më shumë se tek çdo tjetër. Ndryshe nga Kina dhe SHBA, Europa dhe Mesdheu Lindor janë brenda shtrirjes së raketave balistike iraniane.
Administrata Trump hyri në këtë luftë me plot indiferencë ndaj mësimeve që SHBA-ja i mori në mënyrë të vështirë në Irak dhe Afganistan, dhe pa asnjë përpjekje për të koordinuar me aleatët evropianë. Në të njëjtën kohë, shenjat e tërheqjes së Amerikës nga mbështetja për Ukrainën po bëhen të pamundura për t’u injoruar.
Me një krizë tjetër të rrezikshme gjeopolitike që zhvillohet në prag, Europa gjendet krejtësisht e vetme. Europianët, gjithashtu, nuk duhet të injorojnë mësimet e dekadës së kaluar. Siguria e vërtetë kërkon të bëhet ajo që është e nevojshme për ta bërë Europën një fuqi sovrane në të drejtën e vet.
* MAGA është një lëvizje politike nativiste në Shtetet e Bashkuara, e cila u shfaq gjatë fushatës presidenciale të 2016-s të Donald Trump, duke u bazuar në slogani i tij “Make America Great Again” (“Bëjmë Amerikën përsëri të Madhe”), dhe që promovon politika “Amerika e Para”, me fokus në mbrojtjen ekonomike, kufizimin e imigracionit dhe ruajtjen e vlerave tradicionale amerikane.
*Joschka Fischer, ministër i jashtëm dhe zv/kancelar i Gjermanisë nga 1998 deri në 2005, ka qenë lider i Partisë së Gjelbër gjermane për gati 20 vjet.
Copyright: Project Syndicate, 2026./www.project-syndicate.org
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
