Një nga misteret më të mëdha të trurit njerëzor mund të jetë një hap më pranë zgjidhjes. Neuroshkencëtari gjerman Christian Doeller është nderuar me çmimin prestigjioz Leibniz Prize, me vlerë 2.5 milionë euro, për kërkimet e tij mbi mënyrën se si truri organizon informacionin dhe orientimin në hapësirë.
Sipas tij, truri nuk është vetëm një organ që na ndihmon të lëvizim në botë, por funksionon si një sistem i plotë navigimi.
Në Max Planck Institute for Human Cognitive and Brain Sciences në Leipzig, Doeller dhe ekipi i tij përdorin metoda inovative për të kuptuar funksionimin e trurit. Studentët vendosen në skanerë dhe luajnë lojëra kompjuterike, ku duhet të marrin vendime apo të orientohen në ambiente virtuale duke përdorur tastierën.
“Për shembull, ata janë shoferë taksie që duhet të çojnë një pasagjer nga pika A në pikën B. Ndërsa kryejnë këtë detyrë, ne masim aktivitetin e trurit të tyre në kohë reale”, shpjegon Doeller.
Rezultatet tregojnë se gjatë navigimit në një qytet virtual, truri funksionon si një sistem orientimi shumë i avancuar. Ata që arrijnë të gjejnë gjithmonë rrugën më të shkurtër dhe të saktë, shfaqin aktivitetin më të lartë cerebral.
Truri si “hartë” për kujtesën dhe njohuritë
Sipas studiuesit, i njëjti sistem që na ndihmon të orientohemi në hapësirë përdoret edhe për organizimin e kujtesës dhe njohurive.
Ai e krahason këtë proces me kartelat e dikurshme shkollore, të organizuara në mënyrë hapësinore për të renditur informacionin. “Hapësira është një medium i jashtëzakonshëm për të vizualizuar ngjashmëritë dhe dallimet mes ideve,” thotë ai.
Kjo ide lidhet edhe me teorinë e sociologut Niklas Luhmann, i cili e konsideronte arkivin e tij me 90,000 shënime si një reflektim të vetë trurit të tij, një sistem kompleks organizimi i mendimit.
Nga “grid cells” te inteligjenca hapësinore e njeriut
Një nga kontributet më të rëndësishme të Doeller daton që në vitin 2010, kur ai ndihmoi në identifikimin e të ashtuquajturave “qeliza rrjetë” (grid cells) te njerëzit, struktura që më parë ishin vërejtur vetëm te brejtësit.
Studimi i publikuar në revistën Nature tregoi se njerëzit përfaqësojnë pozicionin dhe hapësirën në mënyrë shumë të ngjashme me minjtë, duke sugjeruar një mekanizëm universal navigimi në tru.
Sot, edhe kafshë si minjtë dhe brejtësit përdoren në eksperimente të realitetit virtual për të studiuar këtë fenomen.
Një teori që mund të ndryshojë mënyrën si kuptojmë të menduarit
Pyetja kryesore që udhëheq kërkimet aktuale është ambicioze: a mund të shpjegohen procese të tjera mendore: si të mësuarit, vendimmarrja apo krijimi i koncepteve përmes këtij sistemi navigimi? Doeller dhe ekipi i tij besojnë se po. Ata synojnë të kuptojnë nëse parimet bazë të këtij sistemi janë themeli i të gjitha funksioneve njohëse.
2.5 milionë euro për kërkime të reja
Çmimi Gottfried Wilhelm Leibniz Prize i hap rrugë projekteve edhe më të avancuara. Një nga drejtimet më intriguese është studimi i ndërveprimit social në tru. Në një eksperiment kompleks, dy persona do të vendosen njëkohësisht në skanerë të sinkronizuar, ndërsa bashkëpunojnë për të zgjidhur detyra njohëse në kohë reale. “Është teknikisht shumë sfiduese, sepse kërkon sinkronizimin perfekt të dy truve gjatë një ndërveprimi të përbashkët,” shpjegon studiuesi.
Nga Alzheimer te Long Covid: aplikimet klinike
Kërkimet në Max Planck Institute for Human Cognitive and Brain Sciences nuk ndalen vetëm te teoria. Ato përfshijnë edhe studime klinike për fazat e hershme të Alzheimerit dhe pacientët me Long Covid.
Edhe pse rezultatet nuk janë publikuar ende, pritshmëritë janë që këto zbulime të hapin rrugë për trajtime më efektive në të ardhmen.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
