Meta argumenton prej vitesh se nuk ka prova shkencore përfundimtare që lidhin drejtpërdrejt rrjetet sociale me varësinë apo me problemet e shëndetit mendor. Në seancat e fundit gjyqësore, drejtuesit e kompanisë kanë theksuar se përdorimi i shpeshtë i platformave nuk është i barabartë me varësi klinike.
Megjithatë, dokumentet e vitit 2018 tregojnë se vetë studiuesit e kompanisë e shihnin problemin nga një këndvështrim tjetër. Ata pranonin se disa veçori të Facebook mund të krijonin modele përdorimi që njerëzit i perceptonin si të vështira për t’u kontrolluar, edhe kur këto sjellje kishin ndikim negativ në jetën e tyre të përditshme. Në dokument thuhej qartë se qëllimi i ekipit të mirëqenies nuk ishte të provonte nëse ekziston “varësia nga Facebook” si diagnozë mjekësore, por të kuptonte se cilat veçori po nxisnin sjellje problematike dhe si mund të korrigjoheshin ato.
Studiuesit propozonin që kompania të rishikonte me kujdes elemente si njoftimet për pëlqime, videon që nis automatikisht dhe rrëshqitjen e pafund të përmbajtjes, duke sugjeruar që vetëm sjelljet e shpeshta që sjellin vlerë reale për përdoruesin duhet të promovohen nga platforma. Në të kundërt, sipas tyre, disa funksione po krijonin ndjesinë e manipulimit dhe mungesës së kontrollit te përdoruesit.
Në dokumente përmendej edhe dimensioni i komunikimit publik. Një dokument i brendshëm fliste për nevojën që kompania të përballej me akuzat “ekstreme” në media, ku Facebook përshkruhej si një platformë që “hedh kokainë sjellore” mbi përdoruesit, duke shfrytëzuar mekanizma psikologjikë për t’i mbajtur sa më gjatë të lidhur me ekranin. Në të njëjtën kohë, pranohej se çdo ndryshim në dizajn që do të ulte varësinë nga platforma mund të sillte edhe rënie të angazhimit, pra të kohës që përdoruesit kalojnë në aplikacion.
Edhe pse auditimi i propozuar nuk u realizua, Meta thotë se ka vazhduar të studiojë përvojat negative të përdoruesve dhe të bëjë ndryshime në produktet e saj. Sipas kompanisë, këto kërkime kanë çuar në shtimin e mjeteve për prindërit dhe vendosjen e disa kufizimeve automatike për adoleshentët, si pauza gjatë natës dhe mundësia për të kufizuar kohën e përdorimit të aplikacionit.
lexo edhe:Liderja që po frymëzon më shumë gra të zgjedhin karrierën në teknologji
Në vitin 2019, Meta publikoi një studim ku morën pjesë rreth 20 mijë përdorues në SHBA. Sipas këtij studimi, rreth 3% e përdoruesve përjetonin “përdorim problematik”, që do të thotë ndjenjë e mungesës së kontrollit dhe probleme me gjumin, punën apo marrëdhëniet për shkak të Facebook. Përqindja ishte më e lartë te adoleshentët dhe të rinjtë. Studiuesit rekomanduan që platforma t’ua lehtësonte përdoruesve marrjen e pauzave dhe të reduktonte numrin e njoftimeve, sidomos për moshat e reja.
Më pas, Meta prezantoi funksione si “take a break” në Instagram dhe mjete për kontroll prindëror, përfshirë kufizimin e kohës së qëndrimit në aplikacion. Në vitin 2024, kompania i përmblodhi këto masa në të ashtuquajturat “Teen Accounts”, me rregullime automatike privatësie dhe sigurie për adoleshentët, përfshirë ndalimin e njoftimeve gjatë natës.
Ndërkohë, proceset gjyqësore vazhdojnë dhe presioni publik mbi kompanitë e mëdha të teknologjisë po rritet. Pyetja që mbetet e hapur nuk është vetëm nëse rrjetet sociale krijojnë varësi në kuptimin klinik të fjalës, por nëse mënyra se si janë ndërtuar platformat sot po i shtyn njerëzit drejt zakoneve që ata vetë nuk i duan dhe që ulin cilësinë e jetës së tyre.
Në fund, debati për varësinë nga platformat digjitale nuk është vetëm çështje juridike apo akademike. Ai lidhet drejtpërdrejt me mënyrën se si ne punojmë, mësojmë, komunikojmë dhe ndërtojmë marrëdhënie në një botë ku vëmendja është kthyer në monedhë.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto