Sot shënohet Dita Ndërkombëtare e Internetit më të Sigurt, një moment për të rritur ndërgjegjësimin mbi përdorimin e sigurt të teknologjisë dhe rrjeteve sociale, veçanërisht për fëmijët dhe adoleshentët.
Ndërsa rrjetet sociale janë pjesë e pandashme e jetës së të rinjve shqiptarë, ekspertët paralajmërojnë se koha e pakontrolluar online mund të sjellë rreziqe si kontakti i padëshiruar me të huaj, ekspozimi ndaj përmbajtjeve shqetësuese, presion mbi pamjen trupore dhe varësi nga pëlqimet dhe komentet.
Në Ditën e Internetit më të Sigurt, organizatat për fëmijët dhe kompanitë e teknologjisë sugjerojnë mënyra për t’i mbrojtur fëmijët online pa i ndaluar plotësisht nga rrjetet sociale që i pëlqejnë.
Ndërsa disa vende diskutojnë për ndalimin e llogarive të fëmijëve nën 16 vjeç në platforma si Instagram, TikTok apo YouTube, ekspertët rekomandojnë qasje praktike dhe të balancuar. Ja disa këshilla:
Vendosni rutina pa teknologji
Shumë platforma tashmë ofrojnë kontrolle prindërore për të menaxhuar kohën online të fëmijëve. TikTok lejon vendosjen e kufijve ditorë të ekranit, ndërsa YouTube ofron njoftime dhe kujtesa si “bëj një pushim” ose “koha për gjumë”.
Megjithatë, Komisioni Europian paralajmëron se këto mjete vetëm nuk mjaftojnë për të kufizuar efektivisht kohën online të fëmijëve. Organizata britanike Save the Children sugjeron krijimin e rutineve të qëndrueshme pa teknologji, si darka pa telefon ose kohë jashtë shtëpisë, që ndihmojnë në reduktimin e stresit dhe problemeve me gjumin.
Lexo edhe: Platformat e rrjeteve sociale fitojnë miliona nga reklamat mashtruese
Përveç kësaj, prindërit duhet të rishikojnë cilësimet e privatësisë në pajisjet dhe llogaritë sociale të fëmijëve për të minimizuar mbledhjen e të dhënave, sipas UNICEF. Një modelim i sjelljes pozitive online ndihmon gjithashtu fëmijët të komunikojnë me respket dhe të shmangin përmbajtje të dëmshme.
Mësoni rreth Inteligjencës Artificiale (AI)
Prindërit duhet t’u shpjegojnë fëmijëve si funksionojnë algoritmet, si të njohin dezinformatat dhe si përmbajtja online është krijuar për të tërhequr vëmendjen, thotë Save the Children.
Sipas OpenAI, kompania pas ChatGPT, fëmijët duhet të përdorin AI si partner, jo si zëvendësues të ideve dhe përvojave të tyre. Një udhëzues i OpenAI shpjegon: “AI është i shkëlqyer për të gjeneruar ide, por nuk ka përvojën tuaj të jetës, marrëdhëniet apo kontekstin e plotë.”
Adoleshentët duhet të kontrollojnë faktet që AI jep dhe të merren me burime të besueshme për t’u siguruar që informacioni është korrekt. Organizata britanike NSPCC rekomandon gjithashtu që prindërit të eksplorojnë aplikacionet dhe faqet që përdorin fëmijët për të identifikuar përmbajtje të gjeneruar nga AI.
Mësoni fëmijët të njohin përmbajtjen e dëmshme
Fëmijët duhet të mësojnë si duket përmbajtja e dëmshme dhe si të raportojnë nëse hasin diçka të papërshtatshme, thotë Save the Children.
Rreziqet online për të rinjtë përfshijnë kontakte të padëshiruara nga të huajt, ekspozim ndaj përmbajtjeve shqetësuese, presion mbi pamjen trupore dhe varësinë ndaj pëlqimeve dhe komenteve. NSPCC këshillon përdorimin e mjeteve për bllokim dhe raportim dhe inkurajimin e fëmijëve të flasin me një të rritur të besueshëm për çdo situatë të dëmshme.
Për të mbështetur komunikimin e hapur, prindërit mund të bëjnë kontrolle informale të rregullta mbi përvojat dixhitale të fëmijëve, pavarësisht nëse fëmijët ndihen rehat të fillojnë bisedën. Pyetje të tilla si “A ke parë diçka online që të ka shqetësuar?” ose “Me kë bisedon online?” ndihmojnë fëmijët të ndihen të mbështetur.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
