Euro arrin minimumin historik. Eksperti Gjokutaj: “Ndikon paraja e pistë. Dobësohen eksportet shqiptare”

Për herë të parë në 20 vite euro vlen më pak se dollari. Ky është një gur i rëndësishëm në historinë financiare, ndërsa zhvlerësimi i monedhës evropiane ka bërë jehonë edhe në vendin tonë, që Bllokun e ka partnerin më të rëndësishëm tregtar, ndërsa rreth 50% e ekonomisë përdor monedhën evropiane.

Edhe në vendin tonë euro ka arritur nivele të reja të minimumit historik duke u këmbyer me 117 lekë. Edhe pse Banka e Shqipërisë në ankandin e fundit bleu 13 milionë euro në treg, rënia sërish nuk u ndal.

Lexo edhe: Euro bie poshtë Dollarit

Eksperti i ekonomisë, Eduart Gjokutaj, drejtues i qendrës ALTAX në një analizë mbi këtë zhvillim rendit disa shkaqe kryesore për këtë rënie:

“Arsye kryesore globale dhe ndikuese në tregun e këmbimit valutor në Shqipëri është se euro ka humbur vlerën për shkak të rritjes së inflacionit në zonën e euros. Edhe pse tregu financiar në vend është i shkëputur nga rrjeti financiar global, monedhat kryesore të huaja ndikojnë tregun nëpërmjet importit dhe eskporti të mallrave dhe shërbimeve që bizneset shqiptare kryejnë me tregun ndërkombëtar. Intensiteti i rritur i pastrimit të Eurove, i cili është ndikuesi më kryesor bashkë me eksportet e rritura dhe hyrjet e sezonit turistik japin një tjetër ndikim tek zhvlerësimi i monedhës.”

Sipas tij, zhvlerësimi i euros tashmë e dërgon ekonominë shqiptare drejt një trileme, problemi me tre faktorë:

“Duke qenë se dilema aktuale financiare – monetare është prezente (nga njëra anë inflacioni po rritet dhe kërkon një rritje të normave të interesit, nga ana tjetër, rritja ekonomike e dobët kërkon norma të ulëta të interesit) duket se ekonomia shqiptare do të vuajë trilemën në muajt e ardhshëm duke i shtuar edhe presionin në rritje nga paratë informale që po mbytin tregun e vogël shqiptar.

Rënia e euros po e bën problemin e inflacionit edhe më keq sesa është tashmë duke importuar inflacion të mëtejshëm për shkak të euros së dobët.Prandaj, konsumatorët mund të përballen me çmime edhe më të larta duke vënë qeverinë në kushtet më të vështira të mundshme të vendimarrjes.”

Në këto kushte ai propozon një politikë të re monetare që do të ndihmonte vendin në këto kushte

“E vetmja politikë e mundshme pozitive në kushtet e një euroje të dobët është një rritje e mundshme e ofertës monetare direkte, e cila do të lehtësonte faturat e detyrimeve të qeverisë, por edhe do të rriste kërkesën konsumatore. Një hedhje e Lekut në qarkullim do të shërbente si një instrument në duart e familjeve dhe invididëve të varfër të paguanin koston e rritur të jetesës, por edhe ndërhyrjen në tregun e këmbimit për shkak të kursit të ulët të këmbimit të Lekut me Euron. Blerja e Euros nga vetë individët do të shërbente si një rol lehtësues krahas Bankës së Shqipërisë për të balancuar tregun monetar të brendshëm, që mund të çojë në ngadalësimin e frikës së ngadalësimit ekonomik.

Një euro e dobësuar mund të ngadalësojë eksportet shqiptare drejt eurozonës. Por, në përshtatje me mënyrën se si financat publike kërkojnë të jenë përfituese duhet që të arrihet një aktivizim për të optimizuar pagesën e borxhit publik në Euro, për të ndihmuar kosto që mund të ishin më të larta nëse Euro nuk do të ishte zhvlerësuar.”