Një peticion online i nisur së fundmi synon përfshirjen e Plisit të bardhë në Listën e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale të Njerëzimit në UNESCO. Nisma kërkon mbrojtje dhe njohje ndërkombëtare për një nga simbolet më përfaqësuese të identitetit shqiptar. Çdo qytetar mund ta mbështesë duke u futur në linkun e peticionit, duke plotësuar të dhënat bazë dhe duke firmosur online , një proces i thjeshtë që zgjat vetëm pak minuta. Organizatorët synojnë që përmes mobilizimit publik të ndërmerren më pas hapa institucionalë për paraqitjen zyrtare të kandidaturës.
Por çfarë është plisi shqiptar që synon të marrë vulën e UNESCO-s?
Plisi konsiderohet nga etnografët si një nga elementët më të hershëm të veshjes tradicionale shqiptare. Forma e tij lidhet shpesh me paraqitje të kapelave në relievet dhe monedhat e periudhës ilire (shek. IV–II p.e.s.), ku figura mashkullore paraqiten me mbulesa të rrumbullakëta koke. Megjithëse lidhja direkte arkeologjike mbetet objekt studimi, vazhdimësia formale është theksuar nga disa studiues të etnologjisë ballkanike.
Materiali dhe teknika
Plisi prodhohet nga leshi i deles, përmes procesit tradicional të ngjeshjes me ujë të nxehtë dhe fërkimit të vazhdueshëm, teknikë e njohur si punim me shajak. Procesi kërkon përvojë dhe mjeshtëri, pasi forma përfundimtare krijohet pa qepje, vetëm përmes modelimit manual. Kjo e bën atë pjesë të trashëgimisë artizanale.
Forma sipas krahinave
Kosovë & Shqipëria e Mesme, formë cilindrike ose paksa e lartë.
Veriu malor, më kompakt dhe më i fortë në strukturë.
Jugu, më i ulët dhe më i rrumbullakët.
Ndryshimet në formë reflektojnë identitet krahinor, por ngjyra e bardhë ka mbetur element i pandryshueshëm.
Simbolika kulturore
Plisi ka qenë simbol i burrërisë, nderit dhe përkatësisë. Në traditën e folur, shprehja “me plis në kokë” nënkuptonte dinjitet dhe fjalë të mbajtur. Ai është përdorur në kuvende, ceremoni martesore, rite dhe momente historike, duke u bërë pjesë e ikonografisë kombëtare shqiptare.
Roli në identitetin kombëtar
Gjatë shekujve të pushtimeve dhe ndalimeve të simboleve kombëtare, plisi mbeti një shenjë e heshtur identiteti. Ai u përfshi në kostumet popullore që sot konsiderohen trashëgimi kulturore materiale dhe jomateriale.
Statusi sot
Sot plisi nuk përdoret në jetën e përditshme, por ruhet në kontekst folklorik, ceremonial dhe në përfaqësime kombëtare. Përfshirja e tij në listat ndërkombëtare të trashëgimisë kulturore do të synonte mbrojtjen e teknikës tradicionale të prodhimit dhe promovimin e tij si simbol autentik shqiptar.
Përfshirja në UNESCO nuk do të ishte vetëm një akt simbolik. Ajo do të siguronte mbrojtje për teknikën tradicionale të prodhimit, mbështetje për artizanët dhe promovim më të gjerë të trashëgimisë shqiptare në arenën ndërkombëtare.
Plisi nuk është thjesht një element folklorik. Ai është një copëz historie e mbajtur mbi kokë, një simbol që ka sfiduar kohën.
Tani sfida është ta çojmë nga tradita në njohje botërore.
Business Magazine i bashkohet kësaj nisme me bindjen se trashëgimia kulturore është kapital kombëtar. Ne angazhohemi ta mbështesim këtë mision përmes informimit, promovimit dhe ndërgjegjësimit publik, duke ftuar komunitetin tonë ta përkrahë dhe ta çojë përpara këtë kauzë deri në realizimin e saj.
Artikull ekskluziv i Business Magazine Albania.
Ky artikull gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to”.
Artikulli mund të ripublikohet nga mediat e tjera vetëm duke cituar “Business Magazine Albania” shoqëruar me linkun e artikullit origjinal
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
