Një startup britanik ka prezantuar një taksi ajrore elektrike, e promovuar si një zgjidhje e ardhshme për qytetet e bllokuara nga trafiku. Megjithatë, analistët paralajmërojnë se ekonomia e fluturimit vertikal nuk ka ndryshuar shumë që nga epoka e helikopterëve.
Prodhuesi britanik i avionëve Vertical Aerospace ka zbuluar përpjekjen e tij më të fundit për të rikonceptuar udhëtimet në distanca të shkurtra: një taksi ajrore elektrike në version prodhimi, të quajtur Valo.
Kompania e përshkruan atë si një hap drejt “lëvizshmërisë ajrore urbane për masat”, ndonëse realizueshmëria e këtyre ambicieve mbetet temë debatesh të forta.
Avionët elektrikë me ngritje dhe ulje vertikale, të njohur si eVTOL, prej vitesh janë prezantuar si një alternativë më e pastër dhe më e qetë ndaj helikopterëve, një mënyrë për t’i shmangur rrugët e mbingarkuara duke fluturuar mbi to. Por pyetja nëse ekziston një treg masiv i qëndrueshëm vazhdon të ndajë industrinë.
“Zhbllokimi i dimensionit të tretë”
Valo, i prezantuar më 10 dhjetor, është pasardhësi i prototipit VX4 të Vertical Aerospace. Modeli i shfaqur për gazetarët ishte një maket plotësisht i pajisur: një kabinë elegante me katër vende, e tregtuar si opsioni “luksoz”, megjithëse kompania thotë se planifikohet edhe një konfigurim me gjashtë pasagjerë.
Inxhinieri kryesor i kompanisë, David King, e paraqet projektin si një përgjigje ndaj kaosit urban.
“Misioni ynë në Vertical Aerospace është të sjellim ngritjen dhe uljen vertikale elektrike për masat, duke ofruar transport pikë-më-pikë,” tha ai.
Valo synon një shpejtësi maksimale rreth 240 km/orë dhe një rreze fluturimi prej rreth 160 kilometrash, mjaftueshëm, sipas kompanisë, për ta bërë të realizueshëm transportin drejt aeroporteve dhe udhëtimet e shkurtra mes qyteteve.
King argumenton se, ndërsa teknologjitë e tjera janë përshpejtuar, lëvizshmëria ka mbetur pas. “E vetmja gjë që sot është më e ngadaltë se 10, 30 apo 50 vite më parë është lëvizshmëria,” tha ai, duke e përmbledhur vizionin me idenë e “çlirimit të dimensionit të tretë” të udhëtimit urban.
Kabina është projektuar posaçërisht për udhëtarët e aeroporteve, me hapësirë për gjashtë çanta dore dhe gjashtë valixhe të regjistruara.
Lexo edhe: Startup-i spanjoll STAMP kërkon revolucion në rimbursimin e TVSH-së për turistët
Piloti testues Simon Davies, i cili ka kaluar pjesën më të madhe të vitit 2025 duke fluturuar me VX4, thotë se avioni është shumë më i thjeshtë për t’u pilotuar sesa një helikopter. “Është jashtëzakonisht i thjeshtë. Shtyn levën përpara dhe ecën përpara, tërheq komandën pas dhe ngrihesh… pjesën tjetër e llogarit vetë avioni,” shpjegon ai nga kabina e pilotimit.
Vertical thotë se ka rreth 1,500 porosi paraprake nga operatorë, përfshirë linja ajrore të mëdha si American Airlines, edhe pse asnjë prej tyre nuk është detyruese.
Dyshime mbi ekonominë e projektit
Jo të gjithë janë të bindur se eVTOL-të përfaqësojnë agimin e aviacionit urban të përballueshëm. Richard Aboulafia, drejtor menaxhues në AeroDynamic Advisory, paralajmëron se bazat ekonomike të fluturimit vertikal mbeten të pandryshuara.
“Do të doja të jetoja në një botë ku mund të fluturoj me helikopter kudo… por fatkeqësisht, ekonomia e fluturimit vertikal ka qenë pothuajse e njëjtë për një kohë shumë të gjatë,” tha ai.
“Sado interesante të jetë makina që ka prodhuar Vertical, ekonomia është pothuajse e njëjtë ndoshta edhe pak më e keqe se ajo e helikopterëve.”
Vertical pretendon se në të ardhmen tarifat mund të jenë të krahasueshme me një udhëtim Uber nga Canary Wharf në Heathrow. Aboulafia nuk pajtohet. Ai vlerëson se çmimi i avionit varion nga 4 deri në 5 milionë dollarë (3.4–4.4 milionë euro), një shifër që kompania nuk e konfirmon, por e përshkruan si “brenda realitetit” dhe paralajmëron se sektori rrezikon të përballet me “një recetë për falimentime masive dhe kaos ekonomik”.
Ndërsa taksitë ajrore elektrike vazhdojnë të ngjallin imagjinatën, mbetet e paqartë nëse ato do të jenë një revolucion i vërtetë urban apo thjesht një luks i shtrenjtë në qiell.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Kjo punë që e bëjmë me shumë dashuri nuk ka të paguar. Ne jemi platforma e vetme e cila promovon modelin pozitiv të sipërmarrjes së lirë. Përmes kësaj platforme mbështesim edukimin gjatë gjithë jetës si mjet për zhvillimin personal dhe profesional të brezave. Kontributi juaj do të na ndihmojë në vazhdimin e këtij misioni në gjithë trevat shqipfolëse.
Mund të kontribuoni KETU. Falemnderit.
