Nga Sławomir Sierakowski – Bashkimi Europian u krijua si një antidot ndaj politikës së pushtetit. Por për të mbijetuar, ai duhet të bëhet një superfuqi, duke kundërshtuar vetë parimin mbi të cilin u themelua. Arsyeja është presidenti amerikan Donald Trump, i cili po e detyron atë të transformohet pothuajse kundër vullnetit të tij.
BE nuk ka nevojë të kthejë shpinën ndaj Shteteve të Bashkuara; por duhet të njohë se mund të mbështetet vetëm tek vetja, dhe kjo nënkupton fitimin e fuqisë reale (ushtarake). Megjithëse koha e Trump në detyrë është e kufizuar, Trumpizmi mund të zgjasë. Përkundër qasjes së tij tranzaksionale dhe pozicioneve që ndryshojnë shpejt, Trump mund të përfaqësojë një doktrinë më të qëndrueshme. Pas të gjithave, shumë nga politikat e tij të mandatit të parë – nga tarifat deri te qëndrimi konfrontues ndaj Kinës – mbijetuan pas humbjes së tij në 2020, dhe ai nuk ishte as presidenti i parë amerikan që kërkonte kontribute më të mëdha nga anëtarët e tjerë të NATO-s.
Për më tepër, Partia Republikane është tani plotësisht nën kontrollin e Trump, duke larguar ose detyruar të largohen ata që nuk përqafuan lëvizjen MAGA. Trump ka nënshtruar gjithashtu elitën financiare, ligjore dhe teknologjike amerikane dhe ka krijuar një brez të gjerë pasardhësish të mundshëm. I sigurt në pozicionin e tij, ai mund të përqendrohet tani në krijimin e një dinastie dhe sigurimin e trashëgimisë së tij, përfshirë përmes zgjerimit territorial.
Edhe pse Trump u tërhoq nga kërcënimi për të përdorur forcën për të marrë nën kontroll Grenlandën, kjo krizë nuk ka përfunduar. Ai hoqi kërkesën për sovranitet amerikan mbi ishullin vetëm pasi Europa tregoi gatishmëri për të reaguar më në fund me diçka tjetër përveç pajtimit. Parlamenti Europian pezullon punën mbi një marrëveshje tregtare me SHBA. Shumë liderë të BE-së kërkuan përdorimin e mekanizmit anti-shtrëngues të bllokut (e njohur si “bazuka tregtare”), ndërsa shumica refuzuan të bashkoheshin në të çuditshmen Bord të Paqes “paguaj për të luajtur” të Trump.
Sa kohë që problemet më serioze të BE-së ishin kryeministri hungarez Viktor Orbán dhe presidenti rus Vladimir Putin, ai mund të pranojë më shumë ose më pak status quo-në. Por shfaqja e një tjetër Putini në Uashington vendos BE-në në një pozicion krejt tjetër.
Lexo edhe: Majlinda Bregu: Zgjerimi i BE-së, a po planifikon Europa anëtarë të rinj apo vetëm kandidatë?
Fatmirësisht, BE ka të gjitha asetet që i duhen për t’u bërë një nga tre ose katër superfuqitë botërore. Tregu i përbashkët tejkalon çdo ekonomi tjetër në madhësi, dhe mund të përballojë këdo sa i përket aleancave dhe fuqisë së butë. Ndërsa Europa Perëndimore përballet me rritje të ngadaltë të GDP-së, ekonomitë e Europës Qendrore dhe Lindore po zhvillohen shpejt. Asnjë shtet amerikan nuk ka rritur GDP-në më shpejt se Polonia gjatë 25 viteve të fundit.
Po, BE mbetet pas SHBA-së dhe Kinës në fushën e inovacionit dhe qasjes në burime të papërpunuara, por ato gjithashtu përballen me sfida të vështira. Kina përballet me demografi jo të favorshme dhe konsum shumë të ulët. Fuqia amerikane po hollizohet nga brenda përmes luftës së administratës Trump ndaj kërkimit shkencor, arsimit të lartë, emigracionit, sundimit të ligjit dhe institucioneve ndërkombëtare. Rusia, nga ana tjetër, nuk ka pothuajse asgjë tjetër përveç një ekonomie lufte të përkushtuar plotësisht.
Nëse Grenlanda, Kanadaja apo edhe Venezuela do të duhej të zgjidhnin midis pjesëmarrjes në SHBA apo BE, ata natyrisht do të zgjidhnin të dytën. Ka arsye të forta pse Ukraina dhe një duzinë vendesh të tjera ëndërrojnë të bashkohen me bllokun. Duke u frymëzuar nga fjalimi i presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky natën pas pushtimit të plotë rus më 24 shkurt 2022: “Gjysmë miliard njerëz janë këtu; një bazë industriale e madhe është këtu; një e gjashta e GDP-së botërore është këtu; dhe aleatë janë këtu (në çdo kontinent).”
Me fjalë të tjera, Europa ka një fuqi të madhe të fshehur, dhe po fillon të bëjë më shumë për ta çliruar potencialin e saj. Në periudhën afatshkurtër dhe afatmesme, ajo duhet të fitojë kohë dhe të zgjidhë “pyetjen ukrainase”, ashtu si Perëndimi zgjidhi “pyetjen e Europës Lindore” në vitet 1990. Trump tashmë e ka kaluar këtë problem tek Europa duke refuzuar të financojë ushtrinë dhe shtetin ukrainas. Pesë vjet më parë, do të dukej optimist absurd të parashikohej se BE do të ishte në gjendje të lëshonte borxh të përbashkët, të blinte armë dhe të merrte vendime kyçe pa unanimitet. Askush nuk mund ta kishte imagjinuar se Suedia dhe Finlanda do të braktisnin neutralitetin dhe do të bashkoheshin me NATO-n, duke forcuar ndjeshëm shtyllën europiane të aleancës.
Megjithatë, të gjitha këto kanë ndodhur, dhe më shumë. Kompanitë europiane të mbrojtjes po rriten shumë më shpejt se homologët amerikanë. Kompania europiane me rritjen më të shpejtë sot është prodhuesi gjerman i armëve Rheinmetall. Ndërsa SHBA po shpërbën marrëveshjet tregtare reciprokisht përfitues, BE po nënshkruan të reja, më së fundi me Indinë. Nëse ushtria ukrainase me një milion ushtarë, e kalitur në beteja dhe inovative, mbetet në anën e Europës dhe nuk bie në duart e Rusisë, Europa do të ketë gjithçka që i duhet për t’u bërë superfuqi ushtarake në epokën e luftës me dronë.
BE ka dëshmuar vazhdimisht se është e aftë të reformohet, pavarësisht rezistencës nga armiqtë brenda dhe jashtë kufijve. Për të përparuar, Europa nuk ka nevojë për një udhëtim të lirë; ka nevojë për armë, për të përdorur fjalët e Zelensky.
*Sławomir Sierakowski, themelues i lëvizjes Krytyka Polityczna, është Mercator senior fellow.
Copyright: Project Syndicate, 2026 / www.project-syndicate.org
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Kjo punë që e bëjmë me shumë dashuri nuk ka të paguar. Ne jemi platforma e vetme e cila promovon modelin pozitiv të sipërmarrjes së lirë. Përmes kësaj platforme mbështesim edukimin gjatë gjithë jetës si mjet për zhvillimin personal dhe profesional të brezave. Kontributi juaj do të na ndihmojë në vazhdimin e këtij misioni në gjithë trevat shqipfolëse.
