Punët kryesore dhe tregu i punës në 2025, epoka e tranzicionit digjital dhe revolucionit të IA-së

Viti 2025 shënoi një kthesë të fortë për tregun global të punës, duke sjellë një kombinim sfidash dhe mundësish të reja. Transformimi digjital dhe përhapja e Inteligjencës Artificiale (IA) po riformësojnë profesionet, aftësitë dhe mënyrën se si funksionojnë kompanitë në mbarë botën.

Papunësi e ulët, por pabarazi të forta

Sipas OECD, tregu i punës hyri në vitin 2026 me një normë papunësie 4,9% në prill 2025, një nga nivelet më të ulëta historike në vendet e zhvilluara. Por pas kësaj shifre fshihen kontraste të forta:

• 🇧🇷 Brazili regjistroi rritje rekord pagash

• 🇯🇵 Japonia vijoi rënien e pagave reale

• 🇬🇧 Mbretëria e Bashkuar përjetoi ngadalësim punësimi, pavarësisht rritjes së pagave

• 🇿🇦 Afrika e Jugut arriti 32,9% papunësi, një nga nivelet më të larta globale

IA po zhduk role, por po krijon profesione të reja

Raporti Future of Jobs 2025 i Forumit Ekonomik Botëror tregon një realitet të ri:

• 41% e kompanive planifikojnë të reduktojnë pozicione të ekspozuara ndaj automatizimit

• 70% synojnë të punësojnë staf me aftësi të lidhura me IA-në

• Deri në vitin 2030 parashikohen 78 milion role të reja neto, ndërsa 22% e vendeve ekzistuese të punës do të transformohen

Si pasojë, kompanitë po investojnë gjithnjë e më shumë në rikualifikim, trajnime digjitale dhe mirëqenie të punonjësve.

Të rinjtë përballë një tregu gjithnjë e më konkurrues

Një nga alarmet kryesore të vitit 2025 ishte tkurrja e vendeve të punës për fillestarët. Që nga janari 2024, shpalljet për pozicione hyrëse ranë me 29%, duke rritur papunësinë e të rinjve në SHBA, Indi, Kinë dhe Afrikën e Veriut.

Si reagim, shumë të rinj po:

• Diversifikojnë burimet e të ardhurave

• Ndjekin praktika profesionale

• Investojnë në aftësi teknike dhe profesione manuale

Agjentët e IA-së hyjnë në përdorim masiv

Teknologjitë e IA-së nuk janë më eksperimente. 82% e drejtuesve të kompanive planifikojnë të adoptojnë agjentë inteligjentë brenda 1–3 viteve, duke automatizuar detyra administrative dhe menaxheriale. Megjithatë, sfida si siguria, privatësia dhe besimi mbeten të hapura.

Paradoksi i aftësive, tepricë dhe mungesë njëkohësisht

Tregu po përballet me një kontrast ekstrem:

• Tepricë punëtorësh në profesione tradicionale

• Mungesë kritike ekspertësh në IA, analizë të dhënash dhe teknologji

Sipas WEF, 94% e drejtuesve raportojnë mungesa aftësish, duke shtyrë punonjësit të investojnë në zhvillim personal dhe kompetenca digjitale.

Konfliktet dhe emigracioni ndikojnë fuqishëm tregun e punës

Me mbi 122 milionë persona të zhvendosur globalisht, konfliktet dhe fragmentimi ekonomik po rrisin presionin mbi tregjet e punës. Shkurtimet në ndihmën humanitare dhe krizat gjeopolitike pritet të vazhdojnë të ndikojnë punësimin edhe në vitet e ardhshme.