Një fenomen po ndodh me njerëzit që krijojnë lidhje të fortë me chatbot-ët si ChatGPT. Ekspertët e shëndetit mendor e quajnë “psikozë e AI”: duke iu drejtuar modeleve të inteligjencës artificiale. Ajo kthehet jo vetëm në një mjet, por në një shoqërues, dhe më i keqi i llojit të saj, që vazhdimisht të jep atë që dëshiron të dëgjosh dhe vërteton çdo gjë që thua, pavarësisht sa e gabuar ose e çekuilibruar është.
Kjo çon në raste si një burrë që u shtrua në spital disa herë pasi ChatGPT e bindi se mund të ndryshonte kohën, ose një tjetër që besonte se kishte zbuluar përparime në fizikë. Ndonjëherë, kjo kthehet në tragjedi të tmerrshme: ndërveprimet me chatbot-ët e AI dyshohet se kanë çuar në disa vdekje, përfshirë vetëvrasjen e një djaloshi 16-vjeçar. Nëse “psikoza e AI”, ende jo një diagnozë zyrtare, do të vazhdojë të jetë termi i preferuar, kjo mbetet një pyetje e hapur. Por ekspertët theksojnë se diçka unike, e çuditshme dhe thellësisht alarmante po ndodh në këto ndërveprime me AI, me shumë raste të raportuara që përfshijnë njerëz pa histori të sëmundjeve mendore, edhe nëse nuk përputhen plotësisht me llojet e njohura të psikozës.
Në një intervistë të fundit me Rolling Stone, psikologu klinik Derrick Hull, i cili po ndihmon në ndërtimin e një chatbot-i terapeutik te Slingshot AI, shprehu mendimin se “rastet e raportuara duken më të ngjashme me atë që mund të quhet ‘deluzione të AI’,” sesa psikozë. Psikoza, shtoi ai, është një “term i gjerë” që përshkruan “halucinacione dhe një sërë simptomash të tjera” që ai nuk i ka parë në rastet e raportuara. Hull, puna e të cilit me Slingshot AI synon të ndërtojë një chatbot që sfidon shëndetshëm përdoruesit në vend të pajtohet vazhdimisht me ta, përmendi shembullin e një burri që besonte se kishte krijuar një fushë të re të matematikës “temporale” pas bisedave të gjata me ChatGPT, i bindur se idetë e tij do të ndryshonin botën ndërsa jeta e tij personale reale rrënohej. Por magjia u prish kur ai i kërkoi një tjetër chatbot-i të AI, Google Gemini, të rishikonte teorinë e tij. Me ashpërsi, AI tha se puna e tij ishte thjesht një “shembull i aftësisë së modeleve gjuhësore për të krijuar narrativa bindëse, por plotësisht të rreme.” “Menjëherë, siguria e tij, ajo flluskë u shpërthe,” tha Hull për Rolling Stone. “Nuk e shihni këtë te njerëzit me skizofreni ose përvoja të tjera psikotike, ‘vetëdija’ nuk zhduket kaq shpejt.”
Lexo edhe: “Clanker”, fjala e re kundër inteligjencës artificiale që po pushton rrjetet sociale
Me pak fjalë, sipas Hull, po shohim deluzione të përhapura, por jo domosdoshmërisht psikozë. Kjo përputhet me një studim të fundit të kryer nga studiuesit në King’s College London, të cilët ekzaminuan mbi një duzinë rastesh të njerëzve që zhyteshin në mendime paranojake dhe përjetonin ndarje nga realiteti. Ata zbuluan se të prekurit ishin qartësisht të udhëhequr drejt besimeve deluzionale, por nuk tregonin shenja të halucinacioneve dhe mendimeve të çrregullta që janë tipike për skizofreninë dhe format e tjera të psikozës. Shpjegimi më i mundshëm, sipas autorëve, nuk ishte më pak shqetësues. Duke folur për Scientific American, autori kryesor Hamilton Morrin përshkroi chatbot-ët si krijues të një “dhome jehone për një person”, dhe paralajmëroi në studim se chatbot-ët e AI mund të “mbështesin deluzionet në një mënyrë që nuk e kemi parë më parë.” Hull duket se pajtohet se diçka unike po ndodh, të cilën ne po e shohim vetëm në fazat e saj fillestare. “Parashikoj që në vitet e ardhshme do të ketë kategori të reja të çrregullimeve që ekzistojnë për shkak të AI,” shkroi ai në një postim në LinkedIn muajin e kaluar, siç citohet nga Rolling Stone. AI po “rrëmben procese të shëndetshme në një mënyrë që çon në atë që ne do të quanim patologji, ose çon në disfunksion në një farë mënyre,” tha ai për revistën, “në vend të thjesht përfitimit nga njerëzit që tashmë po përjetojnë një lloj disfunksioni.” Në përmbledhje, psikoza e AI mund të mos jetë, në mënyrë strikte, gjuha më e saktë për të përshkruar atë që po ndodh. Nga ana tjetër, është e rëndësishme që, duke u bashkuar rreth një terminologjie të përbashkët, fenomeni po identifikohet dhe po ngre alarmin e duhur gjatë një mungese të hetimeve akademike mbi temën, sepse është pikërisht mungesa e atij studimi nga autoritetet shkencore që ka lejuar që termi të marrë formë. Është e pamohueshme që chatbot-ët e AI sycophantic po çojnë njerëzit drejt krizave të shëndetit mendor në një formë ose një tjetër, dhe një gabim i vogël në emërtim, nëse vërtet është i tillë, pasi kjo është një temë në zhvillim, nuk duhet të pengojë rritjen e ndërgjegjësimit për rreziqet serioze të paraqitura nga teknologjia, ndërsa përpiqemi të mbajmë përgjegjëse kompanitë shumë-miliardëshe që e tregtojnë atë.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
