Në Ballkanin Perëndimor, gratë janë të punësuara gati 20% më pak se burrat, ndërsa hendeku në paga vazhdon të ekzistojë

Me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Gruas, Këshilli për Bashkëpunim Rajonal (RCC) po tërheq vëmendjen ndaj hendekut të vazhdueshëm gjinor në punësim dhe paga në tregun e punës në Ballkanin Perëndimor Gjashtë (WB6), duke theksuar nevojën për përpjekje më të forta dhe më të koordinuara për t’i shndërruar angazhimet për barazi gjinore në rezultate konkrete.

Të dhënat tregojnë se mesatarisht vetëm 51% e grave në WB6 janë të punësuara, krahasuar me 70% të burrave, duke përfaqësuar një hendek prej gati 20 pikë përqindjeje, pothuajse dy herë më i madh se mesatarja në Bashkimin Evropian. Shkalla e aktivitetit të grave është pak më pak se 55%, dukshëm më e ulët se mesatarja e BE-së prej rreth 70%. Megjithëse është arritur përparim në vitet e fundit, gratë në rajon vazhdojnë të përballen me pengesa të konsiderueshme për hyrjen, qëndrimin dhe avancimin në tregun e punës.

“Në të gjithë Ballkanin Perëndimor Gjashtë, gratë janë shumë të arsimuara dhe gjithnjë e më ambicioze në formësimin e së ardhmes së tyre profesionale. Megjithatë, pengesat strukturore ende i pengojnë shumë prej tyre që ta shndërrojnë potencialin e tyre në pjesëmarrje të barabartë në tregun e punës”, tha Ratka Babić, udhëheqëse e projektit ESAP 3 – Platforma për Punësim dhe Çështje Sociale të RCC.

“Mbyllja e hendekut gjinor në punësim kërkon jo vetëm korniza të forta ligjore, por edhe masa praktike: nga shërbime të qasshme për kujdesin ndaj fëmijëve dhe personave që kanë nevojë për kujdes, deri te politikat aktive të tregut të punës dhe mundësi më të mëdha për rikualifikim dhe mësim gjatë gjithë jetës. Investimi në pjesëmarrjen ekonomike të grave nuk është vetëm çështje drejtësie, por edhe një shtytës për ekonomi më të forta dhe më rezistente në të gjithë rajonin”, shtoi Babić.

Gratë e reja përballen me perspektiva veçanërisht të vështira. Mesatarisht në WB6, vetëm 18% e grave të reja janë të punësuara, ndërsa 28% janë të papuna, pothuajse dy herë më shumë se mesatarja e BE-së. Gratë gjithashtu kanë më shumë gjasa të punojnë në punë me paga të ulëta, informale ose me kohë të pjesshme, dhe mbeten të nënpërfaqësuara në fushat STEM dhe në pozita drejtuese.

Lexo edhe: Dita Ndërkombëtare e Gruas: Top 100 Femrat Shqiptare të Vitit 2026

Pabarazitë në paga dhe pasiguria financiare afatgjatë i përkeqësojnë më tej këto sfida. Hendeku gjinor në paga në rajon vlerësohet të jetë 9–12%, edhe pse shpesh fshihet nga nivelet e larta të punësimit informal dhe transparenca e kufizuar e pagave. Sipas një analize të përbashkët të Programit të Kombeve të Bashkuara për Zhvillim (UNDP) dhe RCC, pensionet e grave në rajon janë rreth 40% më të ulëta se ato të burrave, duke reflektuar vite me paga më të ulëta, ndërprerje të karrierës dhe punë informale.

Gratë vazhdojnë të mbajnë pjesën më të madhe të kujdesit të papaguar dhe përgjegjësive shtëpiake. Qasja e kufizuar në kujdes të përballueshëm për fëmijët dhe shërbime afatgjata të kujdesit mbetet një pengesë kryesore për punësimin me kohë të plotë.

Në të njëjtën kohë, gratë i tejkalojnë burrat në arsimin e lartë, me rreth 40% të grave që përfundojnë studimet universitare. Megjithatë, pjesëmarrja në programet e të mësuarit për të rritur mbetet e ulët – rreth 5%, krahasuar me pothuajse 12% në BE, duke kufizuar mundësitë për rikualifikim dhe avancim në karrierë.

Përmes iniciativave si ESAP 3, RCC vazhdon të mbështesë ekonomitë e WB6 në forcimin e politikave të tregut të punës dhe promovimin e tregjeve të punës më gjithëpërfshirëse.

Dita Ndërkombëtare e Gruas shërben si një kujtesë se barazia gjinore nuk mund të mbetet vetëm një objektiv politik. Reforma të vazhdueshme, financim adekuat dhe bashkëpunim i qëndrueshëm rajonal janë thelbësore për të siguruar që gratë në Ballkanin Perëndimor Gjashtë të mund të marrin pjesë plotësisht dhe të përfitojnë nga zhvillimi ekonomik i rajonit.

rcc