Përqafimi që presidenti amerikan Donald Trump u ka bërë të ashtuquajturave stablecoins, si instrument për të projektuar fuqinë financiare të SHBA-së dhe për të ruajtur dominimin global të dollarit, ka nxitur thirrje në Bashkimin Europian për një “përgjigje strategjike.” Argumenti është se, nëse Europa nuk pozicionohet në këtë revolucion tekno-financiar, sovraniteti i saj monetar dhe stabiliteti financiar do të dëmtohen. Por këto paralajmërime janë po aq të pajustifikuara sa edhe të zymta.
Katalizatori kryesor i ankthit të Europës lidhet me ligjin GENIUS Act, i administratës Trump, i cili synon të promovojë stablecoins të mbështetura nga dollari përmes një kuadri të gjerë rregullator. Por dispozitat e këtij ligji ngjajnë shumë me ato të Rregullores europiane MiCA të vitit 2023, e miratuar si masë parandaluese, përpara se stablecoins të fitonin peshë reale financiare. Prandaj, nga pikëpamja rregullatore, SHBA nuk ka marrë avantazh të dukshëm ndaj Europës. Edhe nëse do ta kishte, stablecoins janë thelbësisht të papërshtatshme për transformimin që parashikojnë mbështetësit dhe kundërshtarët e tyre. Stablecoins funksionojnë si fonde të tregut monetar që nuk paguajnë interes: emetuesi merr një njësi të një monedhe fiat nga depozituesi dhe vendos ekuivalentin në portofolin e tij digjital. Dallimi kryesor është se ato mbështeten në teknologjinë blockchain – të njëjtën që përdorin kriptovalutat.
Kjo është pikërisht ajo që krijon problemet. Siç e tregon emri, transaksionet në blockchain nuk procesohen individualisht, por grupohen në “blloqe” të cilat miratohen në intervale të caktuara. Për Bitcoin, një bllok mban deri në 4,000 transaksione dhe miratohet çdo 11 minuta. Kjo e bën atë të papërshtatshëm për shumicën e transaksioneve të përdorimit të përditshëm.
Lexo edhe: Pasuria, pushteti dhe ndotja, fotografia reale e pabarazisë botërore në 2025-ën
Stablecoins që funksionojnë në rrjete më të reja, si Tether (USDT) në TRON, janë më të shpejta. Megjithatë, kapaciteti i përpunimit të transaksioneve në teknologjitë blockchain është gjithmonë i kufizuar, duke rritur rrezikun e ngërçeve dhe vonesave. Kështu, ato nuk mund të konkurrojnë me sistemet ekzistuese të pagesave, të cilat procesojnë transaksionet individualisht dhe në çast. Elementi i “regjistrit të shpërndarë” e ndërlikon situatën edhe më shumë. Ideja bazë është që regjistri i transaksioneve mbahet nga mijëra “minatorë” në mbarë botën. Kjo është skajshmërisht joefikase (regjistri i TRON, për shembull, është mbi dy gigabajt), sidomos krahasuar me sistemet tradicionale të pagesave, ku çdo transaksion ruhet vetëm një herë, në një llogari qendrore.
Për më tepër, shpërndarja globale e nyjeve krijon probleme me vonesat e të dhënave dhe me përputhshmërinë e pjesëmarrësve, duke ngadalësuar procesin e verifikimit. Kjo e ul më tej përdorshmërinë e stablecoins për transaksione të përditshme, sidomos në ekonomitë e zhvilluara, ku sistemet e pagesave janë tashmë të shpejta dhe efikase. Stablecoins mund të duken të dobishme për pagesa ndërkufitare, sidomos për remitanca. Por, edhe pse remitancat janë të rëndësishme për shumë ekonomi, shkalla e tyre është e kufizuar: rreth 700 miliardë dollarë në vit – më pak se PBB-ja e një shteti të mesëm europian dhe një pjesë shumë e vogël e PBB-së së SHBA-së. Madje, familjet që marrin stablecoins do të duhet sërish t’i konvertojnë në monedhë lokale, duke paguar kosto shtesë.
Një mendim i zakonshëm është se stablecoins mund të jenë më të përshtatshme për pagesat me shumicë (wholesale): numri i transaksioneve është më i vogël, shumat më të mëdha dhe shpejtësia e zgjidhjes nuk është aq kritike. Por edhe këtu ka probleme. Transaksionet në blockchain janë “pseudonime”: të gjithë mund të shohin çdo transaksion, ndërsa pronari i portofolit identifikohet vetëm me një varg karakteresh. Kjo do të thotë se, nëse një furnitor jep adresën e portofolit për të marrë pagesë, klienti mund të gjurmojë çdo transaksion të ardhshëm, duke zbuluar potencialisht informacion komercial sensitiv. Madje, klienti mund ta ndajë këtë adresë me konkurrentët e furnitorit.
Kriminelët e zgjidhin këtë duke transferuar menjëherë fondet në portofolë të tjerë, por kompanitë legjitime nuk mund ta bëjnë këtë pa ngritur dyshime për pastrim parash. Zgjidhje të tjera ekzistojnë, por e komplikojnë menaxhimin e parasë. Gjithashtu, stablecoins nuk do të preferohen si investim, pasi nuk ofrojnë interes. Gjithë këto pengesa janë strukturore: ato nuk mund të zgjidhen pa ndryshuar rrënjësisht vetë mekanizmin e stablecoin. Ndërsa bizneset, konsumatorët dhe investitorët e kuptojnë këtë, histeria aktuale pritet të shuhet gradualisht. Reagimi strategjik i Europës ndaj GENIUS Act duhet të jetë i thjeshtë: qëndroni të qetë.
Daniel Gros është Drejtor i Institutit për Hartimin e Politikave Evropiane në Universitetin Bocconi.
Copyright: Project Syndicate, 2025.
www.project-syndicate.org
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
