Që prej momentit kur forcat amerikane dhe izraelite ndërmorën sulme ndaj objektivave iraniane duke vrarë udhëheqësin suprem Ali Khamenei dhe duke goditur rëndë strukturat ushtarake dhe të sigurisë së Iranit,Teherani ka nisur një fushatë bombardimesh me raketa dhe dronë në një shkallë të paprecedentë në rajon.
Projektilët iranianë kanë goditur objektiva në Izrael dhe në vendet e Gjirit. Një dron i prodhuar nga Irani ka synuar një bazë britanike në Qipro, gjë që e shtyu kryeministrin britanik Keir Starmer të hapte bazat ushtarake të Mbretërisë së Bashkuar për kundërsulme mbrojtëse amerikane ndaj pozicioneve të raketave iraniane. Ndërkohë, sistemet e mbrojtjes ajrore të NATO kanë kapur dy raketa balistike iraniane që po drejtoheshin drejt ose tashmë kishin hyrë në hapësirën ajrore të Turqisë, një prag që Teherani nuk e kishte kaluar më parë.
Europa, më afër se kurrë rrezes së shpërthimit të kësaj lufte, përballet me një pyetje të qartë: a mund ta godasë Irani kontinentin europian? Dhe nëse përpiqet, a mund ta ndalojë NATO?
Çfarë armësh mund të përdorë Irani kundër Europës
Armatimi me rreze të gjatë i Iranit ndahet në tre kategori kryesore dhe shtrirja e tyre mbulon një pjesë alarmante të hartës europiane. Më shkatërruesja është raketa balistike Khorramshahr, e aftë të mbajë një kokë luftarake deri në 1,800 kilogramë. E lëshuar nga baza të fortifikuara nëntokësore në veriperëndim të Iranit, në rajone malore si Kermanshah, Tabriz dhe Isfahan ajo mund të arrijë një distancë deri në 3,000 kilometra kur ngarkesa reduktohet.
Në këtë distancë, kryeqytete të Europës jugore dhe lindore si Athina, Sofia dhe Bukureshtijanë brenda rrezes. Në skenarin maksimal mund të përfshihen edhe Viena, Roma dhe Berlini.
Një tjetër armë janë dronët Shahed-136, të testuar në luftë dhe të përmirësuar gjatë përdorimit në luftën e Rusisë kundër Ukrainës. Ata kanë një rreze veprimi deri në 2,500 kilometra.
Lexo edhe: Hakerët e “Homeland Justice” sulmojnë korrespondencën e Kuvendit!
Edhe pse mbajnë një kokë luftarake relativisht të vogël rreth 30 deri në 50 kilogramë, dronët Shahed përdoren në sulme masive në grup, të projektuara për të mbingarkuar sistemet e mbrojtjes ajrore dhe për të paralizuar rrjetet energjetike në rajone të tëra. Ukraina e ka përjetuar tashmë këtë skenar.
Elementi i tretë janë raketat cruise, kryesisht modeli Soumar, me rreze veprimi nga 2,000 deri në 3,000 kilometra. Ndryshe nga raketat balistike, raketat cruise fluturojnë në lartësi shumë të ulët dhe ndjekin terrenin, gjë që i bën shumë më të vështira për t’u zbuluar nga radarët tradicionalë. Saktësia e tyre i bën ideale për goditje të synuara ndaj infrastrukturës. Së bashku, këto armë i japin Iranit një kapacitet të shtresëzuar goditjesh me rreze të gjatë, që tashmë mbivendoset me territorin europian.
A mund ta ndalojë NATO një sulm të tillë?
Shembulli më i testuar i mbrojtjes nga raketat në kushte reale është Izraeli. Gjatë luftës aktuale, Irani ka lëshuar mes 500 dhe 550 raketa balistike drejt territorit izraelit. Sistemi i mbrojtjes shumë-shtresor i Izraelit që përfshin Arrow 2, Arrow 3 dhe David’s Sling ka arritur të ndalojë pothuajse të gjitha, përveç 31 që kanë rënë në zona të banuara.
Megjithatë, Irani ka projektuar raketat e tij për të shmangur identifikimin. Versioni Khorramshahr-4 thuhet se rikthehet në atmosferë me shpejtësi rreth Mach 8, duke lënë pothuajse zero kohë reagimi për sistemet mbrojtëse.
Për më tepër, disa koka luftarake mund të ndryshojnë trajektoren gjatë rënies, duke prishur gjurmimin nga radarët. Në shumicën e rasteve, Irani nuk lëshon vetëm raketa balistike, por i kombinon ato me raketa cruise dhe tufa dronësh për të mbingarkuar mbrojtjen ajrore. Analistët presin që një sulm ndaj Europës do të ishte multi-modal: goditje precize ndaj qendrave logjistike të NATO-s dhe sulme ndaj porteve mesdhetare ose terminaleve LNG në Italy, Greece dhe Romania.
NATO: “Europianët duhet të flenë të qetë”
Sipas NATO-s, qytetarët europianë nuk duhet të shqetësohen. Koloneli Martin L. O’Donnell, zëdhënës i komandës së lartë ushtarake të NATO-s në Europë (SHAPE), tha për Euronews se aleanca ka kapacitetin për të mbrojtur territorin e saj dhe “një miliard banorët e saj”. Ai theksoi se zinxhiri i plotë i reagimit, nga zbulimi i një rakete deri në shkatërrimin e saj mund të zgjasë më pak se 10 minuta. Procesi nis nga hapësira, me satelitë që zbulojnë lëshimin e raketave, më pas sistemet tokësore dhe detare ndjekin trajektoren dhe në fund aktivizohen interceptorët.
Një kërcënim më i vështirë: dronët dhe terrorizmi
Megjithatë, sfida më e madhe për NATO-n mund të jenë dronët, që janë më të lirë dhe më të vështirë për t’u ndalur. Aleanca po vendos një sistem të ri kundër-dron në Poloni dhe Romani, të quajtur Merops, i cili përdor dronë interceptorë për të përplasur ose shpërthyer pranë dronëve sulmues.
Por kërcënimi nuk kufizohet vetëm te armët. Sipas ekspertit të sigurisë Graig R Klein, Irani ka një histori bashkëpunimi me rrjete kriminale dhe agjentë të fshehtë në Europë për të kryer sulme terroriste.
Që nga viti 2021, shërbimet europiane të inteligjencës kanë regjistruar një rritje të komploteve të lidhura me Iranin, kryesisht kundër disidentëve iranianë, gazetarëve persishtfolës, komuniteteve hebraike dhe qytetarëve izraelitë. Për këtë arsye, Bashkimi Europian e shpalli Islamic Revolutionary Guard Corps organizatë terroriste në janar 2026.
Një luftë hibride kundër Europës
Ekspertët paralajmërojnë se Irani mund të përdorë edhe mjete të tjera:
- sulme kibernetike ndaj sistemeve të energjisë, ujit dhe shëndetësisë
- sabotim detar në ujërat europiane
- operacione për destabilizimin politik dhe përçarjen sociale.
Kjo strategji i ngjan asaj që analistët e krahasojnë shpesh me taktikat e Vladimir Putin në Europë: përhapje e tensioneve të brendshme dhe dobësim i kapacitetit të vendeve për t’u përballur me konfliktin.
Megjithatë, shumë ekspertë besojnë se Irani nuk ka interes të hapë një front të drejtpërdrejtë të madh me Europën. Në vend të kësaj, objektivi do të ishte të ndëshkojë qeveritë europiane për mbështetjen ndaj luftës, duke krijuar frikë dhe përçarje brenda shoqërive europiane.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
