AI po dështon në biznese, por ja pse nuk është faji i saj

Nga Vinciane Beauchene – Edhe pse gati gjysma e punonjësve në zyra përdorin tashmë inteligjencën artificiale gjenerative (GenAI) në përditshmërinë e tyre, më pak se një në katër CEO raportojnë se kjo teknologji ka përmbushur vërtet premtimet e saj në shkallë të gjerë. Çfarë po shkon keq?

Shpjegimi mund të qëndrojë në mënyrën se si kjo teknologji iu prezantua fillimisht publikut: si një mjet produktiviteti. Ky pozicionim e lidh menjëherë me uljen e kostove dhe shkurtimin e fuqisë punëtore. Jo çuditërisht, 42% e punonjësve të anketuar në vitin 2024 shprehën shqetësimin se puna e tyre mund të mos ekzistojë më pas dhjetë vitesh.

Në mungesë të trajnimeve dhe zhvillimit të aftësive për ta përdorur këtë teknologji në mënyrë të dobishme, nuk është për t’u habitur që përballja me të shoqërohet më shumë me rezistencë sesa me entuziazëm. Si një trup që reagon ndaj një trupi të huaj, organizatat mund të zhvillojnë një “reaksion imunitar” – me menaxherë dhe punonjës që kërkojnë arsye përse AI “nuk do të funksionojë” për ta.

Kjo rezistencë nuk e ngadalëson vetëm adoptimin, por pengon gjithashtu eksplorimin e përfitimeve të tjera të mundshme: përmirësimin e vendimmarrjes, rritjen e kreativitetit, eliminimin e detyrave monotone dhe shtimin e kënaqësisë në punë. Si pasojë, shumë pak organizata kanë menduar seriozisht se si mund të “rishpërndajnë” kohën që kursejnë falë AI-së.

Megjithatë, kërkimet tona tregojnë se ata që përdorin rregullisht GenAI kursejnë mesatarisht pesë orë pune në javë – kohë që mund të shfrytëzohet për të marrë iniciativa të reja, për të eksperimentuar më tej me teknologjinë, për të bashkëpunuar ndryshe me kolegët, apo thjesht për të përfunduar më shpejt detyrat. Sfida e vërtetë për drejtuesit është të theksojnë këto përfitime dhe të udhëzojnë se ku mund të përqendrohet koha e liruar për të maksimizuar vlerën që gjenerohet.

Një shembull ilustrues është ai i një ofruesi global të shërbimeve shëndetësore që e përhapi GenAI në të gjithë organizatën e tij me 100,000 punonjës. Kompania krijoi një program të gjerë mësimi mbi AI me tri objektiva: rritje të shkallës së njohurive mbi AI për të gjithë punonjësit, përdorim të gjerë të mjeteve të AI në çdo skenar pune dhe respektim të rregulloreve përkatëse. Si rezultat i këtij qasjeje gjithëpërfshirëse, kompania pa përmirësim të njëkohshëm si në kënaqësinë e punonjësve, ashtu edhe në produktivitetin e tyre.

Lexo edhe: Kozeta Garret, shqiptarja që udhëheq sigurinë kibernetike në Microsoft!

Por adoptimi i AI nuk duhet të shihet thjesht si kursim minutash. Bëhet fjalë për një rishpikje rrënjësore të punës, për të mirën e punonjësve dhe të organizatës. Kur GenAI trajtohet vetëm si mjet kursimi kohe, kompanitë përfundojnë duke ndjekur raste të veçuara përdorimi, si të kursesh 10 minuta këtu, 30 minuta atje që në fund nuk kanë ndikim të prekshëm në performancën e përgjithshme të biznesit. Zbatimet e vogla dhe të shpërndara të AI-së janë të vështira për t’u kapitalizuar apo për t’u pasqyruar në pasqyrat financiare.

Pa një strategji gjithëpërfshirëse që e rindërton punën rreth AI-së, organizatat rrezikojnë të përmirësojnë vetëm disa detyra të izoluara, ndërsa problemet zhvendosen në pjesë të tjera të procesit apo zinxhirit të vlerës. Për shembull, në zhvillimin e softuerëve, AI-ja mund të përshpejtojë kodimin, por të shkaktojë vonesa në fazën e testimit dhe korrigjimit, duke anuluar çdo përfitim.

Ky shembull nxjerr në pah edhe një problem më të thellë: shumë organizata nxitohen të zgjerojnë përdorimin e AI-së pa e imagjinuar më parë se si duhet të ndryshojnë strukturat dhe rrjedhat e punës për të përfituar sa më shumë. Rezultati? Një mundësi e humbur. Koha e kursyer që nuk rishpërndahet me qëllim të qartë, zhduket pa lënë gjurmë. Në vend të qasjes së rastësishme “le të lulëzojnë njëqind lule”, organizatat duhet të përqendrohen në disa iniciativa të mëdha që rikonceptojnë punën nga fillimi në fund.

Potenciali i vërtetë i GenAI qëndron në çlirimin e asaj që ne e quajmë Trekëndëshi i Artë i vlerës: produktivitet, cilësi dhe përfshirje/gëzim në punë. Strategjia e AI-së duhet të synojë eliminimin e joefikasiteteve, përmirësimin e vendimmarrjes dhe inkurajimin e risive, duke e pasuruar përvojën në punë – jo duke e shndërruar në një proces mekanik. Punonjësit kanë më shumë gjasa ta përqafojnë AI-në kur ajo i shpëton nga monotonia, ushqen kreativitetin dhe përshpejton të nxënit. Me investime të duhura në aftësim, AI mund të forcojë potencialin njerëzor dhe të rrisë ndjeshëm angazhimin dhe kënaqësinë në vendin e punës.

Duke theksuar cilësinë dhe përfshirjen së bashku me produktivitetin, kompanitë mund të lëvizin përtej një qasjeje të ftohtë për ulje kostosh, dhe të nisin të krijojnë më shumë vlerë për biznesin, punonjësit dhe klientët. AI mund të bëhet shumë më tepër sesa një mekanizëm automatizimi – nëse organizatat ndërtojnë një strategji të gjithanshme për ta përfshirë atë.

Drejtuesit duhet të mbajnë parasysh këto pesë imperativa:

• Përqendrohuni te burimet më të mëdha të vlerës, me raste të qarta përdorimi të AI.
• Rikonceptoni punën – mos u mjaftoni me optimizimin e saj. Transformoni rrjedhën e plotë të punës.
• Investoni në zhvillimin e aftësive – të gjithë duhet të kuptojnë potencialin dhe përdorimin e AI-së.
• Ktheni “Trekëndëshin e Artë” në rregullin tuaj të artë: balancë mes produktivitetit, cilësisë dhe përfshirjes së punonjësve.
• Matni vlerën përtej kursimeve. Monitoroni ndikimin e AI në fuqizimin e punonjësve, fleksibilitetin dhe burimet e reja të të ardhurave.

Duke ndjekur këto parime, kompanitë mund ta shndërrojnë AI-në në një forcë të rishpikjes – jo thjesht një mjet për kursimin e kohës. Dhe kështu, do të jenë ato që do të udhëheqin epokën e re të biznesit.

*Vinciane Beauchene është Drejtoreshë dhe Partnere Menaxhuese në BCG, ku drejton në nivel global programin Human x AI. Allison Bailey është partnere e lartë dhe drejtoreshë menaxhuese në BCG, dhe zëvendëskryetare globale për praktikën e organizimit dhe burimeve njerëzore.

Copywrite: Project Syndicate