AI në fushën e betejës, si e përdori SHBA Inteligjencën Artificiale për kapjen e Maduros

Përdorimi i Inteligjencës Artificiale në operacionet ushtarake po bëhet gjithnjë e më real. Raportime të fundit tregojnë se ushtria amerikane ka përdorur chatbot-in e Inteligjencës Artificiale Claude, të zhvilluar nga Anthropic, në operacione që synonin liderë në Venezuelë dhe Iran, duke ngritur pyetje të reja mbi shpejtësinë me të cilën AI po integrohet në luftë.

Sipas mediave amerikane, sistemi është përdorur për të ndihmuar në një operacion në janar që çoi në kapjen e presidentit venezuelian Nicolás Maduro. Raporte të ngjashme sugjerojnë se chatbot-i është përdorur edhe gjatë përgatitjeve për një operacion që kishte në shënjestër liderin suprem të Iranit, Ali Khamenei.

Ekspertët thonë se këto raste ofrojnë një vështrim të rrallë mbi mënyrën se si sistemet e avancuara të AI mund të përdoren tashmë për planifikimin ushtarak dhe analizën e Inteligjencës. “Na befasoi shumë fakti që këto mjete u përdorën kaq shpejt në praktikë, veçanërisht kur komuniteti shkencor mendon se ato nuk janë ende gati për përdorime të tilla,” tha Heidy Khlaaf nga AI Now Institute. Sipas saj, modelet e mëdha gjuhësore shpesh prodhojnë përgjigje të pasakta ose të pasigurta, gjë që krijon shqetësime për përdorimin e tyre në situata me rrezik të lartë, si operacionet ushtarake.

Strategjia “AI-first” e SHBA

Raportet vijnë në një moment kur administrata e presidentit Donald Trump po shtyn një strategji ambicioze për ta bërë ushtrinë amerikane një forcë “AI-first”, duke argumentuar se adoptimi i shpejtë i teknologjisë është i domosdoshëm për të konkurruar me rivalë si Kina.

SHBA ka përdorur teknologji automatizimi në ushtri që nga vitet 2010. Në fillim, Inteligjenca Artificiale përdorej kryesisht për detyra më pak kritike, si logjistika, mirëmbajtja e pajisjeve ose përkthimet. Sipas Elke Schwarz nga Queen Mary University of London, administrata aktuale po përshpejton përdorimin e modeleve të AI gjeneruese, si ChatGPT nga OpenAI ose Claude nga Anthropic, në atë që ekspertët e quajnë një “garë armësh të inteligjencës artificiale”. Strategjia e përshpejtimit të AI në ushtri synon të eliminojë pengesat burokratike për përdorimin e teknologjisë dhe të financojë projekte që mund të ruajnë avantazhin ushtarak të SHBA.

Për këtë qëllim, është krijuar edhe një platformë e quajtur genai.mil, ku zyrtarët mund të përdorin chatbot-e të ndryshëm të AI, përfshirë Gemini nga Google dhe Grok nga xAI.

Qindra miliona dollarë për projekte AI

Buxheti amerikan për vitin 2025 përfshin gjithashtu qindra miliona dollarë për projekte ushtarake të lidhura me Inteligjencën Artificiale.

Paketa financiare parashikon:

• 650 milionë dollarë për inovacion ushtarak
• 145 milionë dollarë për sisteme kundër dronëve të fuqizuara nga AI
• 250 milionë dollarë për zhvillimin e ekosistemit të inteligjencës artificiale
• 250 milionë dollarë për zgjerimin e kapaciteteve të AI në një qendër të Komandës Kibernetike
• 115 milionë dollarë për misione të sigurisë bërthamore të mbështetura nga AI

Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se transparenca mbi përdorimin real të këtyre teknologjive mbetet e kufizuar. “Ndryshe nga një armë fizike, nuk mund ta shohësh drejtpërdrejt se çfarë sistemi po përdoret,” tha Schwarz. “Shumë gjëra ndodhin në ndërfaqe digjitale dhe në një zonë pothuajse të padukshme për publikun.”

Lexo edhe: OpenAI drejt NATO-s? ChatGPT mund të hyjë në rrjetet e Aleancës

Eksperimentet në terren

Sipas studiuesve, ushtria amerikane ndodhet ende në një fazë eksperimentale, ku po teston teknologji të ndryshme për të kuptuar kufizimet dhe potencialin e tyre. Marrëveshja prej 200 milionë dollarësh mes Anthropic dhe ushtrisë amerikane parashikon një projekt dyvjeçar për të analizuar rreziqet dhe përdorimet e mundshme të AI në sigurinë kombëtare. Megjithatë, disa ekspertë shqetësohen se testimi i këtyre sistemeve në mjedise reale mund të jetë problematik. “Kjo është një praktikë shumë e rrezikshme kur bëhet fjalë për vendime që prekin jetët e njerëzve,” tha Schwarz. Nga ana tjetër, analistë të tjerë besojnë se AI përdoret kryesisht për detyra më rutinë, si analiza e imazheve satelitore ose përpunimi i sasive të mëdha të informacionit.

Frika nga armët autonome

Një nga shqetësimet kryesore është se integrimi i AI në ushtri mund të çojë në zhvillimin e armëve plotësisht autonome. Këto sisteme do të mund të identifikonin dhe godisnin objektiva pa një vendim përfundimtar nga një operator njerëzor. Sipas analistëve, një nga arsyet kryesore pse vendet po shqyrtojnë këto teknologji është frika se mund të mbeten prapa nëse rivalët i zhvillojnë të parët. Megjithatë, nuk ka prova publike që rivalë si Kina, Rusia apo Irani kanë integruar sisteme të tilla autonome në ushtritë e tyre.

Përplasja mes Pentagonit dhe Anthropic

Ndërkohë, marrëdhënia mes Pentagonit dhe Anthropic është tensionuar. Sipas raportimeve, kompania refuzoi të hiqte kufizimet e sigurisë (guardrails) që ndalojnë përdorimin e teknologjisë për mbikëqyrje masive ose zhvillimin e armëve autonome. Si rezultat, Pentagoni anuloi kontratën dhe u drejtua drejt një marrëveshjeje të re me OpenAI për të integruar sisteme të avancuara AI në mjedise të klasifikuara. Analistët besojnë se tranzicioni nga Claude drejt një sistemi tjetër AI mund të jetë sfidues, por jo i pamundur.

Euronews.com