Pothuajse të gjithë jemi rritur me idenë se çdo shtet ka një kryeqytet të përcaktuar qartë, si qendër politike, administrative dhe simbolike. Megjithatë, historia dhe sistemi politik kanë krijuar dy përjashtime të rralla në hartën botërore. Në botë ekzistojnë vetëm dy shtete që zyrtarisht nuk kanë kryeqytet, dhe surpriza është se ato janë shumë të ndryshme nga njëra-tjetra: Nauru dhe Zvicra.
Ndryshe nga Vatikani, Monako apo Singapori, ku qyteti dhe shteti janë praktikisht një i vetëm, këto dy vende kanë zgjedhur, ose janë detyruar nga rrethanat, të funksionojnë pa një kryeqytet të shpallur.
Nauru, shteti i vogël pa qytete klasike
Nauru është një ishull i vogël në Oqeanin Paqësor, me një sipërfaqe më të vogël se Manhattan-i dhe me rreth 12 mijë banorë. Shteti është i ndarë në 14 distrikte administrative, por nuk ka asnjë qytet në kuptimin klasik të fjalës. Pikërisht për këtë arsye, Nauru nuk ka shpallur kurrë një kryeqytet zyrtar.
Vendbanimet janë të shpërndara kryesisht përgjatë bregdetit dhe shërbimet shtetërore funksionojnë pa një qendër urbane dominuese. Distrikti Yaren, ku ndodhen parlamenti dhe institucionet kryesore shtetërore, konsiderohet de facto qendra administrative e vendit, por zyrtarisht nuk mban statusin e kryeqytetit.
Interesant është fakti se Nauru, gjatë gjysmës së dytë të shekullit XX, ishte një nga vendet më të pasura në botë për frymë, falë rezervave të mëdha të fosfatit. Me shterimin e tyre, ekonomia u shemb dhe sot vendi përballet me sfida serioze ekonomike dhe mjedisore, duke u mbështetur kryesisht në ndihmën e Australisë.
Zvicra, një superfuqi ekonomike pa kryeqytet zyrtar
Rasti i dytë është edhe më befasues: Zvicra, një nga vendet më të zhvilluara dhe më të pasura në botë, nuk ka një kryeqytet të shpallur zyrtarisht. Arsyeja lidhet drejtpërdrejt me traditën e fortë të federalizmit dhe decentralizimit të pushtetit.
Zvicra përbëhet nga 26 kantone, të cilat historikisht kanë funksionuar pothuajse si njësi të pavarura, me kompetenca të gjera. Për të ruajtur barazinë mes tyre dhe për të shmangur dominimin e një qyteti të vetëm, vendi nuk ka shpallur kurrë një kryeqytet formal.
Qeveria federale dhe parlamenti ndodhen në Bern, i cili mban titullin “qytet federal”, por ligjërisht nuk konsiderohet kryeqytet. Ndërkohë, institucionet e tjera janë të shpërndara: Gjykata Federale ndodhet në Lausanne, ndërsa Gjykata Federale Penale në Bellinzona.
Ky organizim pasqyron filozofinë politike zvicerane të balancimit të pushtetit, kompromisit dhe demokracisë direkte, ku çdo rajon ka peshë të barabartë në vendimmarrje.
Kur kryeqyteti nuk është i domosdoshëm
Shembujt e Naurut dhe Zvicrës tregojnë se nocioni i kryeqytetit nuk është një rregull absolut, por një zgjedhje që varet nga historia, gjeografia dhe sistemi politik i një vendi. Ndërsa për shumicën e shteteve kryeqyteti është simbol i pushtetit dhe identitetit kombëtar, për këto dy vende funksionaliteti dhe balanca kanë pasur më shumë rëndësi sesa formaliteti.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
