Superinteligjenca nuk është zgjidhja e krizës klimatike

Një formë e re “fervori fetar”, e ndërtuar jo mbi libra të shenjtë por mbi GPU dhe algoritme, po përfshin Silicon Valley. Vlerësimet marramendëse të startup-eve të AI-së – shumë prej të cilave mund të mos bëhen kurrë fitimprurëse – dhe investimet kolosale po nxisin debatin nëse kjo është një flluskë e re financiare. Skeptikët e shohin si mani tregjesh, ndërsa entuziastët e AI-së e shpallin si lindjen e një “hyjnie digjitale”.

Për këta besimtarë, asnjë çmim, as në para, as në karbon, nuk është tepër i lartë për ardhjen e një “superinteligjence” që do të zgjidhë të gjitha problemet njerëzore. Le të imagjinojmë se optimistët kanë të drejtë. Supozojmë se në vitin 2035, pikërisht kur pritet që ngrohja globale të kalojë kufirin 1.5°C të Marrëveshjes së Parisit, pas 15 trilionë dollarësh investime dhe konsumimi masiv energjie, krijohet një “mendje” që duket e aftë të zgjidhë çdo problem.

Biseda e parë mes krijuesit dhe krijesës mund të shkonte kështu:

Njeriu: “Përshëndetje, Superinteligjencë. Ne sakrifikuam kapitalin dhe rrjetin tonë energjetik për të të krijuar. Na jep një udhërrëfyes për një jetë më të gjatë dhe më të begatë për njerëzimin.”

Orakulli: “Hapi i parë është dekarbonizimi i menjëhershëm i ekonomisë globale. Në rrugën ku jeni, planeti do të ngrohet me 3°C ose më shumë, temperatura të papara prej tre milionë vitesh. Ju tashmë keni shkaktuar pika kthese të pakthyeshme në Akullnajat e Antarktidës Perëndimore dhe në Amazonë, duke rrezikuar kolapsin e këtyre sistemeve jetike. Kjo do të çojë në rritjen e nivelit të deteve me rreth tre metra dhe do ta kthejë Amazonën nga një thithës karboni në një burim emetimesh.” Nga fundi i shekullit, siç e dinit që në 2024, ndotja e ajrit dhe nxehtësia ekstreme mund të shkaktojnë deri në 30 milionë vdekje në vit. Ju po projektoni një dalje masive për specien tuaj.

Njeriu: “Atëherë na thuaj si ta ndalojmë këtë.”

Orakulli: “Udhërrëfyesin e kishit që në fillim të viteve 2020. Stabilizimi i planetit kërkon mbi 6 trilionë dollarë investime vjetore në veprime klimatike. Unë thjesht po ju lexoj kërkimet tuaja, me një zë që ju kushtoi 15 trilionë dollarë.”

Njeriu: “Atëherë, si ta fillojmë?”

Orakulli: “Tani është shumë më e vështirë për tre arsye:

1. Ju zgjeruat masivisht prodhimin e karburanteve fosile për të furnizuar qendrat e të dhënave që më ndërtuan mua – të cilat përbënin 20% të rritjes së kërkesës globale për energji elektrike. Kjo e përshpejtoi ngrohjen globale dhe e bëri tranzicionin energjetik më të shtrenjtë.
2. Për të financuar krijimin tim, përdorët mekanizma financiarë të ngjashëm me krizën e 2008-s, duke fshehur borxhe në struktura të paqarta dhe duke krijuar një model financiar të brishtë të bazuar në borxh dhe spekulim.
3. Ju pritët shumë gjatë. Tani nuk po “zbutni” ndryshimet klimatike – po menaxhoni një planet të ndryshuar përgjithmonë, ndërkohë që sistemi financiar po tronditet nga triliona dollarë humbje pasurish të pasigurueshme.”

Lexo edhe: Europa sfidon importet kineze, rregulla të reja për bateritë, panelet diellore dhe EV 

Pse superinteligjenca nuk mjafton

Kjo bisedë imagjinare nxjerr në pah absurditetin e momentit aktual: Big Tech e trajton krizën klimatike si problem informacioni, kur në fakt është problem vullneti politik. As superinteligjenca, as fuzioni bërthamor, as superpërçuesit nuk mund të anulojnë ligjet e fizikës. Nëse kalojmë “buxhetin e karbonit”, proceset klimatike bëhen të pakthyeshme, një tren pa frena. Në vend që SHBA-ja të vërë gjithçka në duart e Silicon Valley-t, do të bënte më mirë të ndiqte shembullin e vendeve që po veprojnë realisht:

• Vendosja e një takse të gjerë mbi karbonin, si në Singapor, dhe përdorimi i të ardhurave për investime në energji të pastër.
• Zgjerimi i tregjeve kombëtare të karbonit, siç bëri Kina për sektorët e çelikut, çimentos dhe aluminit.
• Modernizimi i rrjetit elektrik në shkallë kombëtare:

• • Kina po ndërton linja ultra të tensionit të lartë për të transportuar energjinë e rinovueshme nga zonat rurale drejt qyteteve.

  • Uruguai tashmë prodhon pothuajse të gjithë energjinë nga burime të rinovueshme.

Nëse SHBA vazhdon ta trajtojë energjinë si çështje partiake, ndërsa pjesa tjetër e botës e sheh si domosdoshmëri ekonomike, ajo rrezikon të humbasë konkurrueshmërinë, dhe ne të gjithë rrezikojmë një planet të pakthyeshëm.

Copyright: Project Syndicate, 2026.
www.project-syndicate.org