Europa po rrit me shpejtësi shpenzimet për mbrojtjen, e udhëhequr nga Gjermania, ndërsa ekonomistët presin një shtysë modeste për rritjen ekonomike. Ndërsa porositë në rritje mbështesin aktivitetin, ciklet e gjata të prodhimit dhe pengesat strukturore mund të kufizojnë përfitimin ekonomik.
Qeveritë europiane po përgatiten për një rritje të qëndrueshme të shpenzimeve të mbrojtjes, duke ngritur një pyetje kyçe ekonomike: a mund të shërbejë riarmatimi edhe si motor rritjeje në një kohë kur ekonomia e eurozonës po përpiqet të fitojë momentum?
Gjermania është në qendër të këtij ndryshimi. Berlini planifikon ta rrisë shpenzimin për mbrojtjen në pothuajse 3.5% të PBB-së deri në vitin 2029, nga 2.1% në vitin 2024, duke shënuar një nga programet më të mëdha të investimeve ushtarake në Europën e pasluftës. Deri në vitin 2029, qeveria synon të shpenzojë mbi 100 miliardë euro në vit për pajisje dhe mirëmbajtje ushtarake.
Sipas Niklas Garnadt, ekonomist në Goldman Sachs, ndikimi në rritje mund të jetë domethënës.
“Presim që shpenzimet për mbrojtjen të rrisin nivelin e PBB-së së Gjermanisë në vitin 2029 me rreth 0.8%, dhe porositë e mbrojtjes u rritën ndjeshëm në tremujorin e katërt, pasi buxheti i vitit 2025 u miratua në shtator,” tha ai.
Pasi miratohen nga parlamenti, kontratat e mëdha të mbrojtjes u jepen prodhuesve dhe pasqyrohen në të dhënat zyrtare të porosive industriale. Porositë vendase gjermane të lidhura me industrinë e mbrojtjes u rritën me më shumë se 50% në fund të vitit 2025, krahasuar me nivelet tashmë të larta pas pushtimit rus të Ukrainës.
Në termat e llogarive kombëtare, shpenzimet për mbrojtjen mbështesin PBB-në përmes disa kanaleve.
Lexo edhe: “Kimikatet e përjetshme” kërcënojnë shëndetin e evropianëve, monitorimi nuk mjafton
Nga ana e prodhimit, rritet vlera e shtuar në industrinë e mbrojtjes dhe zinxhirët e saj të furnizimit.
Nga ana e shpenzimeve, blerja e sistemeve të armëve rrit investimet qeveritare sapo pronësia transferohet, ndërsa blerjet e municioneve dhe pajisjeve të papërfunduara pasqyrohen si ndryshime në inventar.
“Presim që shpenzimet për mbrojtjen të nxisin një rritje më të fortë të investimeve qeveritare në pajisje në vijim,” shtoi Garnadt.
Perspektiva ekonomike e eurozonës: rritje ciklike më e mirë
Ekipi i ekonomistëve të Goldman Sachs e sheh vitin 2026 si një vit rimëkëmbjeje modeste për eurozonën.
Banka parashikon një rritje të PBB-së prej 1.3% për bllokun, pak mbi projeksionet e Bankës Qendrore Europiane, e nxitur nga një kombinim i mbështetjes fiskale, konsumit rezistent dhe lehtësimit të tensioneve tregtare.
Shtysa fiskale e Gjermanisë, kryesisht e drejtuar nga mbrojtja pritet të kompensojë forcat tkurrëse në vende të tjera, duke ndihmuar në stabilizimin e qëndrimit të përgjithshëm të politikave në eurozonë.
Rënia e çmimeve të energjisë dhe rritja e pagave mbi inflacionin duhet të forcojnë kërkesën familjare. Një armëpushim i mundshëm në Ukrainë mund të japë një shtysë shtesë përmes përmirësimit të dinamikës së kostove të energjisë.
Megjithatë, ekonomistët paralajmërojnë se prodhimi ushtarak ka cikle dorëzimi jashtëzakonisht të gjata. Me libra porosish që mbulojnë katër deri në pesë vite prodhim, ndikimi në prodhimin real dhe në PBB është gradual, jo i menjëhershëm.
Për më tepër, ekspertët theksojnë se rritja e shpenzimeve për mbrojtjen, e vetme, nuk do t’i zgjidhë sfidat e thella strukturore të Europës. Konkurrenca në rritje nga Kina, kostot e larta të energjisë, nëninvestimi në sektorët e teknologjisë së lartë, barrat rregullatore dhe plakja e popullsisë vazhdojnë të rëndojnë potencialin afatgjatë të rritjes.
“Presim që shtysa e re eksportuese e Kinës të ndikojë negativisht tregtinë europiane përmes rritjes së importeve dhe konkurrencës më të fortë në eksporte, veçanërisht në Gjermani dhe Itali,” tha Goldman Sachs.
Shpenzimet për mbrojtjen: shtysë, por jo kurë
Shpenzimet ushtarake po shfaqen jo vetëm si një domosdoshmëri strategjike, por edhe si një levë makroekonomike për Europën.
Edhe pse investimet në mbrojtje nuk pritet të transformojnë rrënjësisht trajektoren afatgjatë të rritjes, ato mund të luajnë një rol të rëndësishëm mbështetës.
Për vende si Gjermania, ku hapësira fiskale po kanalizohet drejt riarmatimit, efekti stimulues mund të jetë i ndjeshëm, veçanërisht në një ekonomi të varur nga prodhimi industrial dhe që po përballet me probleme konkurrueshmërie.
Nëse kjo zhvendosje do të rezultojë e qëndrueshme dhe afatgjatë, mbetet për t’u parë. Por për momentin, mbrojtja po shfaqet si një motor i papritur në rimëkëmbjen e pabarabartë të Europës.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
