Studim alarmant: Orët inteligjente përmbajnë nivele shumë të larta të një kimikati të dëmshëm

Një studim i ri tregon se disa marka të byzylykëve të orëve inteligjente dhe të fitnesit përmbajnë “përqendrime shumë të larta” të një kimikati të prodhuar nga njeriu, i cili mund të dëmtojë shëndetin tonë.

Studiuesit e Universitetit të Notre Dame testuan 22 byzylykë në kategori të ndryshme çmimesh, dhe shumë prej tyre rezultuan të prodhuar me fluoroelastomerë, goma sintetike të krijuara për të larguar djersën, vajrat e lëkurës dhe ujin. Nëntë prej këtyre byzylykëve kishin nivele të larta të acidit perfluoroheksanoik (PFHxA), një lloj i për- dhe polifluoroalkil-substancave (PFAS). Këto përbërës njihen si “kimikate të përhershme” dhe lidhen me një sërë problemesh shëndetësore, përfshirë një rrezik të rritur për disa lloje kanceresh. “Gjëja më e habitshme që gjetëm në këtë studim ishte përqendrimi shumë i lartë i vetëm një PFAS — disa mostra kishin mbi 1,000 pjesë për miliard PFHxA, që është shumë më i lartë se shumica e PFAS që kemi parë në produktet e konsumit,” tha Graham Peaslee, bashkautor i studimit dhe profesor në Departamentin e Fizikës dhe Astronomisë. PFAS janë zbuluar në paketimet e ushqimit të shpejtë, tenxheret me veshje jo-ngjitëse, pëlhura rezistente ndaj njollave dhe ujit, shampo, kozmetikë, bojra dhe ngjitës, ndër të tjera.

Orët inteligjente dhe byzylykët e fitnesit janë teknologji të veshshme shumë të njohura. Në një anketë të vitit 2019, 21% e të rriturve amerikanë raportuan se mbanin një të tillë shpesh. Peaslee tha se ky është studimi i parë që trajton PFAS në byzylykët e orëve inteligjente dhe të fitnesit.

Lexo edhe:Yndyra e mirë në trupin tonë mund të djegë kalori dhe të mbrojë nga Alzheimeri — ja si ta aktivizojmë atë

Ato quhen “kimikate të përhershme” sepse nuk shpërbëhen lehtë në mjedis, duke qëndruar për periudha të gjata në tokë dhe ujërat nëntokësore. Një studim i publikuar këtë javë zbuloi se ato janë të përhapura në sistemet publike të ujit. PFAS janë lidhur me probleme shëndetësore si ulja e funksionit imunitar, kolesteroli i lartë, mosfunksionimi i tiroides, dëmtimi i mëlçisë, vonesat zhvillimore te fëmijët dhe një rrezik i shtuar për disa lloje kanceresh, veçanërisht ato të veshkave dhe testikujve.

“Deri më tani, pak studime janë publikuar mbi përthithjen përmes lëkurës të PFAS,” tha Alyssa Wicks, një studente e diplomuar në laboratorin e Peaslee dhe autore kryesore e studimit.

“Në një artikull të publikuar [në vitin 2024] nga një grup kërkimor evropian u zbulua se disa lloje të PFAS kishin transferim të rëndësishëm përmes lëkurës,” vazhdoi Wicks. “Ky studim fillestar shqyrtoi vetëm rreth 20 nga 14,000 llojet e njohura të PFAS, dhe nevojiten më shumë studime për të kuptuar më mirë se si PFAS kalojnë përmes lëkurës.”

Në studimin e Wicks, nivele të larta të PFHxA u gjetën në byzylykët që kushtonin mbi 15 dollarë.

nyp