Gjithnjë e më pak konsumatorë po zgjedhin të përdorin para në dorë, duke u mbështetur gjithnjë e më shumë te kartat bankare dhe pagesat përmes celularit. Megjithatë, për një pjesë të konsumatorëve dhe në disa sektorë të caktuar, paraja cash vazhdon të mbetet mbret.
Përdorimi i monedhave dhe kartëmonedhave po bie gradualisht në të gjithë Europën, por ende mbetet i përhapur. Në shumë vende të eurozonës, cash-i vazhdon të jetë metoda më e zakonshme e pagesës, si për nga numri ashtu edhe për nga vlera e transaksioneve.
Sipas një ankete të Bankës Qendrore Europiane (BQE), shuma mesatare e parasë që qytetarët mbajnë në portofol në eurozonë është 59 euro në vitin 2024. Kjo shifër ndryshon ndjeshëm nga një vend në tjetrin, nga 35 euro në Holandë deri në 82 euro në Luksemburg dhe Qipro.
Mes katër ekonomive më të mëdha të Bashkimit Europian, Gjermania ka shumën më të lartë mesatare të parasë cash që qytetarët mbajnë çdo ditë, 69 euro, ndërsa Franca renditet e fundit me 50 euro. Italia qëndron më afër kufirit të poshtëm, ndërsa Spanja është pak mbi mesataren e eurozonës.
Lexo edhe: SHBA kërcënon kompanitë europiane me tarifa, Europa nuk bindet
Duke folur për Euronews Business, profesori Jakub Górka nga Universiteti i Varshavës thekson se përdorimi i parasë cash ndikohet fort nga kultura kombëtare.
“Vendet e Europës Jugore, që jetojnë në një klimë më të ngrohtë dhe kanë traditë ndërveprimi ballë për ballë dhe tregtie të drejtpërdrejtë, janë natyrshëm më të orientuara drejt parasë cash, ndërsa vendet e veriut, si Skandinavia, historikisht kanë pasur një prirje më të fortë për të kaluar më shpejt te bankingu elektronik dhe pagesat pa para në dorë,” shprehet ai.
Përdorimi i parasë cash vazhdon të bjerë
Pesha e pagesave cash në pikat e shitjes (POS) ka rënë gradualisht në eurozonë. Numri i transaksioneve të kryera me para në dorë ka rënë me 27 pikë përqindje, nga 79% në vitin 2016 në 52% në vitin 2024.
Gjatë së njëjtës periudhë, vlera e pagesave cash ka rënë me 15 pikë përqindje, nga 54% në 39%.
Më shumë se gjysma e transaksioneve ende kryhen me cash
Pak më shumë se gjysma e të gjitha transaksioneve në eurozonë, 52%, u kryen me para në dorë në vitin 2024.
Në 14 nga 20 vendet e eurozonës, cash-i mbeti metoda më e përdorur e pagesës. Ai përfaqësonte nga 45% deri në 55% të transaksioneve në rreth gjysmën e tyre. Përdorimi i parasë cash varion ndjeshëm, nga vetëm 22% në Holandë deri në 67% në Maltë. Ai është gjithashtu mbi 60% në Slloveni, Austri dhe Itali.
“Në vendet me lidhje të forta historike me paranë cash, si Gjermania, Austria dhe Italia, ajo mbetet thellësisht e rrënjosur në transaksionet e përditshme për shkak të besimit afatgjatë te valuta fizike, përvojave historike me kriza bankare, shqetësimeve për privatësinë dhe rezistencës ndaj gjurmimit digjital,” tha për Euronews Business Guillaume Lepecq, kryetar i CashEssentials.
Nga ana tjetër, për nga vlera, cash-i zë një pjesë më të vogël të pagesave, duke përfaqësuar 39% të totalit të transaksioneve në eurozonë. Shifrat kombëtare variojnë nga 17% në Holandë deri në 59% në Lituani.
Kartat bankare, ndërkohë, përbëjnë 39% të numrit të transaksioneve dhe 45% të vlerës totale të pagesave në eurozonë. Përdorimi i telefonave dhe orëve inteligjente për blerje po rritet gjithashtu me ritme të shpejta.
Pse ndryshon kaq shumë përdorimi i parasë cash?
Profesorja e biznesit Olive McCarthy nga University College Cork thekson se ka shumë shpjegime për ndryshimet mes vendeve në përdorimin e parasë cash, të lidhura me dallime sociale, ekonomike dhe kulturore.
“Disa nga arsyet përfshijnë nivele të ndryshme të pranimit të parasë cash, ritmin e adoptimit digjital dhe shqetësimet për privatësinë e pagesave elektronike, mes shumë faktorëve të tjerë,” tha ajo për Euronews Business.
Në eurozonë, Holanda dhe Finlanda janë dy vendet me përqindjen më të ulët të pagesave cash dhe me shumën më të vogël mesatare të parasë që qytetarët mbajnë me vete. Duke i marrë këto vende si shembull, McCarthy vëren se Holanda ka një normë nën mesatare të pranimit të parasë cash, vetëm 79% e bizneseve e pranojnë atë. Po ashtu, ka normën më të ulët të pranimit të cash-it në restorante dhe kafene, e cila ra nga 98% në vitin 2021 në 85% në vitin 2024.
Finlanda, nga ana tjetër, ka përqindjen më të ulët të ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme që preferojnë pagesat cash, vetëm 8%.
“Dhe jo rastësisht, të dyja këto vende renditen ndër më të avancuarat në botë për sa i përket adoptimit digjital,” shtoi ajo.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Kjo punë që e bëjmë me shumë dashuri nuk ka të paguar. Ne jemi platforma e vetme e cila promovon modelin pozitiv të sipërmarrjes së lirë. Përmes kësaj platforme mbështesim edukimin gjatë gjithë jetës si mjet për zhvillimin personal dhe profesional të brezave. Kontributi juaj do të na ndihmojë në vazhdimin e këtij misioni në gjithë trevat shqipfolëse.
Mund të kontribuoni KETU. Falemnderit.
