Sipas një studimi të ri, njerëzit priren ta nënvlerësojnë pabarazinë kur jetojnë në botë sociale të ndara. Por kur pasuria shfaqet hapur, pakënaqësia rritet me shpejtësi.
Vit pas viti, pabarazia po thellohet, po forcohet dhe po bëhet pjesë e qëndrueshme e realitetit global. Më pak se 60 mijë nga njerëzit më të pasur në botë zotërojnë më shumë pasuri sesa gjysma e popullsisë së planetit së bashku, ndërsa një elitë globale prej vetëm 0,001% është tre herë më e pasur se 50% më i varfër i botës.
Një studim i ri nga një ekip studiuesish në London School of Economics (LSE) përqendrohet te një faktor që e përforcon pabarazinë, fakti se shumica e njerëzve nuk e shohin realisht atë, ose nuk e shohin mjaftueshëm në jetën e tyre të përditshme për të kuptuar përmasat e vërteta të saj.
“Një gjetje pothuajse universale është se njerëzit kanë një ide shumë të gabuar për pabarazinë në shoqëri. Kjo lidhet pjesërisht me faktin se nuk i kuptojmë koncepte si koeficienti Gini… shkencëtarët dhe ekonomistët flasin për këto tregues, por për njerëzit e zakonshëm ato nuk kanë shumë kuptim,” tha për Euronews Milena Tsvetkova, një nga autorët e studimit.
Koeficienti Gini, i matur nga 0, që përfaqëson barazi të plotë, deri në 1, që tregon pabarazi maksimale, përdoret nga ekonomistët për të matur shpërndarjen e të ardhurave, nga një ndarje pothuajse ideale deri te përqendrimi ekstrem i pasurisë.
Në Bashkimin Europian, Bullgaria ka koeficientin më të lartë të përqendrimit të pasurisë, 0,384, ndërsa Sllovakia ka pabarazinë më të ulët të të ardhurave, me 0,217, sipas Komisionit Europian.
Mes ekonomive të mëdha të BE-së, Gjermania ka një koeficient rreth 0,295, Franca rreth 0,30, ndërsa Italia rreth 0,322, duke treguar se Italia ka një pabarazi disi më të lartë se homologët e saj europianë.
Lexo edhe: SHBA kërcënon kompanitë europiane me tarifa, Europa nuk bindet
Eksperimenti
Për të testuar këto dinamika, autorët kryen një eksperiment online me 1.440 pjesëmarrës, të ndarë në grupe nga 24 persona. Pjesëmarrësit u caktuan rastësisht si “të pasur” ose “të varfër” dhe mund të shihnin rezultatet vetëm të tetë personave të tjerë.
Secili nga tetë persona vëzhgonin varej nga një prej gjashtë strukturave të paracaktuara të rrjeteve sociale, që varionin nga grupe shumë të ndara deri te rrjete ku dallimet e pasurisë ishin veçanërisht të dukshme.
Gjatë tre raundeve, pjesëmarrësit votuan për një normë takse që rishpërndante burimet brenda grupit. Në fund të eksperimentit, ata u pyetën se sa të kënaqur ishin me rezultatin dhe sa të drejtë e konsideronin shpërndarjen përfundimtare.
Kontrastet mes kushteve ishin të forta. Kur pjesëmarrësit më të varfër ishin kryesisht të rrethuar nga të varfër të tjerë, ata kishin pak ndjesi për nivelin real të pasurisë së të pasurve.
Situata e tyre dukej normale në krahasim. Në këto grupe, të varfrit prirnin të votonin për nivele më të ulëta rishpërndarjeje. Si rezultat, ata mbeteshin materialisht më keq, por raportonin kënaqësi më të lartë dhe kishin më pak gjasa ta konsideronin rezultatin të padrejtë.
Në rrjetet ku të varfrit vëzhgonin shumë të pasur, ata votonin për taksa dukshëm më të larta, duke çuar në rishpërndarje më të fortë dhe rezultate materiale më të mira për veten. Sjellja e votimit të të pasurve, ndërkohë, ndryshonte shumë pak.
Reagimet emocionale treguan një histori tjetër. Pavarësisht se përfundonin më mirë materialisht, pjesëmarrësit e varfër që ishin të ekspozuar ndaj pasurisë raportonin kënaqësi më të ulët dhe kishin më shumë gjasa ta shihnin rezultatin përfundimtar si të padrejtë. Dukshmëria, më shumë sesa përfitimi, dukej se formësonte mënyrën se si ndiheshin njerëzit.
Autorët përfundojnë se rritja e dukshmërisë së pasurisë mund të shtojë mbështetjen për rishpërndarje, por shpesh me koston e rritjes së tensioneve sociale.
“Kur të gjithë e shohin pasurinë e të pasurve, vetë të pasurit nuk ndryshojnë realisht mendim,” thotë Tsvetkova.
“Por janë të varfrit ata që fillojnë të kërkojnë më shumë. Dhe kur sheh se sa shumë më tepër kanë të pasurit për të dhënë, kjo mund të të bëjë më të pakënaqur sesa kur nuk e dije përmasën e pasurisë së tyre apo sa e ndryshme ishte nga e jotja.”
Segregimi ekonomik
Një arsye pse pabarazia nuk shndërrohet gjithmonë në zemërim të gjerë ose presion politik të qëndrueshëm, sugjeron studimi, është fakti se grupet me të ardhura të ndryshme jetojnë gjithnjë e më shumë në botë sociale të ndara ekonomikisht.
Njerëzit më të pasur priren të jetojnë në lagje të veçanta, të pushojnë në vende të ndryshme, t’i dërgojnë fëmijët në shkolla të ndryshme dhe të blejnë në hapësira që janë kryesisht të paarritshme për familjet më të varfra. Rezultati nuk është vetëm ndarje fizike, por jetë sociale paralele, me pak mundësi për të parë drejtpërdrejt se si jetojnë të tjerët.
Sipas studimit, kjo ndarje ndihmon të shpjegohet pse nivele të larta pabarazie mund të bashkëjetojnë me nivele relativisht të ulëta konflikti shoqëror. Kur njerëzit krahasohen kryesisht me të ngjashmit e tyre, pabarazia bëhet më pak e dukshme dhe pakënaqësia më e zbehtë.
Tsvetkova përmend muajt e parë të pandemisë COVID-19 si një moment kur këto kufij të padukshëm u rrëzuan përkohësisht. Fillimisht, ekzistonte një ndjesi e përhapur se “jemi të gjithë në këtë bashkë”. Por ky perceptim nuk zgjati.
Ndërsa izolimet u thelluan, dallimet në kushtet e jetesës u bënë të pamohueshme. Karantina, puna në distancë dhe shkollimi online nxorën në pah kontrastet e forta mes atyre që izoloheshin në shtëpi të mëdha dhe atyre që jetonin në apartamente të vogla me familje të tëra. Kriza e përbashkët, argumenton Tsvetkova, zbuloi se përjetimi i pandemisë ishte thellësisht i pabarabartë.
Në periudhën që pasoi, ajo vërejti një ndryshim të dukshëm. Shfaqjet e pasurisë u zbutën dhe demonstrimet publike të luksit u tërhoqën.
“Pati një lloj tërheqjeje të të pasurve,” thotë Tsvetkova. “Tani po hyjmë në një periudhë ku të pasurit nuk u intereson më, ndoshta të mbështetur nga politikanë dhe lëvizje të caktuara politike.”
Sot, ajo argumenton se pasuria e dukshme është sërish e vështirë të mos vihet re, nga dasmat e bujshme të personazheve të famshëm deri te eventet private ultra-ekskluzive që shfaqin një nivel mirëqenieje shumë larg jetës së përditshme.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
