Kur u bë publik lajmi se Shtetet e Bashkuara kishin rënë dakord për një armëpushim dyjavor me Iranin, shumëkush e pa si një moment qetësimi. Por në realitet, ky zhvillim tregon diçka më të thellë: një humbje strategjike për SHBA-në dhe Izraelin në këtë përballje.
Historia na ka treguar shpesh se fuqia ushtarake nuk garanton gjithmonë fitore reale. Edhe pse SHBA-ja dhe Izraeli arritën suksese në terren, ato nuk arritën të thyejnë vullnetin e Iranit për të vazhduar rezistencën. Kjo është një karakteristikë tipike e luftërave asimetrike, ku një palë më e dobët në dukje arrin të balancojë lojën përmes strategjive të tjera.
Irani nuk është një kundërshtar i zakonshëm. Është një shtet me histori të gjatë konfliktesh dhe sakrificash, i mësuar me presion dhe humbje të mëdha njerëzore. Një vend që ka përballuar luftëra të gjata dhe ka paguar çmime të rënda, nuk dorëzohet lehtë përballë presionit ushtarak apo ekonomik.
Ndërkohë, edhe pse infrastruktura dhe kapacitetet ushtarake të Iranit janë goditur, vendi ka arritur të kundërpërgjigjet në mënyra të tjera. Bllokimi i rrugëve të rëndësishme detare si Ngushtica e Hormuzit dhe kërcënimet ndaj rrugëve alternative kanë ndikuar drejtpërdrejt në ekonominë globale. Kjo ka krijuar një presion të madh jo vetëm për kundërshtarët e Iranit, por edhe për ekonomitë botërore.
Ironikisht, gjatë kësaj periudhe, Irani ka arritur të përmirësojë edhe të ardhurat e tij, duke përfituar nga rritja e çmimeve të naftës dhe kontrolli i rrugëve detare. Në të njëjtën kohë, disa aleatë të SHBA-së në rajon kanë pësuar humbje ekonomike, duke vënë në pikëpyetje stabilitetin dhe planet e tyre për investime.
Në fund, qëllimet kryesore të luftës nuk u arritën. Problemet kryesore, si programi raketor dhe ai bërthamor i Iranit, mbeten ende për t’u zgjidhur përmes diplomacisë, njësoj si përpara konfliktit. Edhe ndryshimi i regjimit nuk ndodhi; përkundrazi, sistemi politik në Iran është bërë edhe më i ashpër dhe më i militarizuar.
Pasojat e kësaj lufte shkojnë përtej Iranit. Balancat në Lindjen e Mesme mund të ndryshojnë ndjeshëm. Vendet e rajonit mund të fillojnë të kërkojnë aleanca të reja dhe të mos mbështeten më vetëm tek SHBA-ja. Ndërkohë, rreziku i përhapjes së armëve bërthamore në rajon është rritur, pasi gjithnjë e më shumë vende mund t’i shohin ato si garanci sigurie.
Në këtë situatë, një mësim i rëndësishëm del në pah: ndonjëherë përballja direkte nuk është zgjidhja më e mirë. Strategjitë afatgjata dhe menaxhimi i kujdesshëm i tensioneve mund të jenë më efektive sesa konfliktet e hapura.
Kjo luftë nuk do të mbahet mend për fitoret në fushëbetejë, por për mënyrën se si një fuqi më e vogël arriti të ndryshojë lojën, dhe për pasojat që kjo do të ketë në të ardhmen.
Shlomo Ben-Ami, ish-ministër i Jashtëm i Izraelit, është autor i librit Prophets Without Honor: The 2000 Camp David Summit and the End of the Two-State Solution (Oxford University Press, 2022).
Copyright: Project Syndicate, 2026.
www.project-syndicate.org
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
