Analizat e gjakut mund të paralajmërojnë diabetin e tipit 2 deri në... - Business Magazine Albania

Analizat e gjakut mund të paralajmërojnë diabetin e tipit 2 deri në 26 vite më herët, zbulon studimi

Një analizë e thjeshtë gjaku mund të kthehet shumë shpejt në një “alarm të hershëm” për diabetin e tipit 2. Studiues nga Mass General Brigham dhe Albert Einstein College of Medicine kanë zbuluar se molekula të vogla në gjak, të njohura si metabolite, mund të parashikojnë rrezikun për zhvillimin e sëmundjes shumë vite përpara se të shfaqen simptomat e para.

Studimi, i publikuar në revistën prestigjioze “Nature Medicine”, tregon se shkencëtarët kanë identifikuar një “nënshkrim biologjik” të ri që parashikon rrezikun e ardhshëm për diabetin e tipit 2 edhe më saktë se faktorët tradicionalë si pesha, mosha apo historia familjare.

Në këtë kërkim afatgjatë u ndoqën 23,634 persona nga grupe të ndryshme etnike, të cilët në fillim nuk kishin diabet. Pjesëmarrësit u monitoruan për një periudhë deri në 26 vite, ndërsa nga mostrat e tyre të gjakut u analizuan 469 metabolite të ndryshme.

Rezultatet treguan se 235 metabolite lidhen drejtpërdrejt me rrezik më të lartë ose më të ulët për zhvillimin e diabetit të tipit 2. Nga këto, 67 metabolite u identifikuan për herë të parë, duke hapur rrugë të reja për diagnostikim dhe parandalim më të hershëm.

Sipas studiuesve, faktorët e stilit të jetesës ndikojnë fort në këto molekula biologjike. Obeziteti, mungesa e aktivitetit fizik dhe zakonet ushqimore luajnë një rol kyç. Konsumi i mishit të kuq, pijeve të ëmbëlsuara, si dhe mënyra e konsumimit të kafesë dhe çajit, rezultuan të lidhura ngushtë me ndryshimet metabolike që rrisin ose ulin rrezikun e diabetit.

“Zbuluam se ushqyerja dhe stili i jetesës ndikojnë më fort në metabolitet e lidhura me diabetin sesa në ato që nuk kanë lidhje me sëmundjen. Kjo tregon se këto molekula mund të shërbejnë si ura biologjike mes zakoneve të përditshme dhe rrezikut për diabet”, shpjegon Jun Li, një nga autorët kryesorë të studimit.

Një tjetër gjetje e rëndësishme ishte lidhja gjenetike e këtyre metaboliteve me indet dhe karakteristikat klinike që lidhen me diabetin e tipit 2. Për më tepër, ekipi krijoi një panel prej 44 metabolitesh, i cili përmirëson ndjeshëm aftësinë për të parashikuar rrezikun individual për zhvillimin e sëmundjes.

Ekspertët theksojnë se ky zbulim mund të ndryshojë mënyrën se si diagnostikohet dhe parandalohet diabeti në të ardhmen. Në vend që të presin shfaqjen e simptomave, mjekët mund të identifikojnë individët në rrezik shumë më herët dhe të ndërhyjnë me ndryshime në stilin e jetesës apo trajtime parandaluese.

Diabeti i tipit 2 përbën mbi 90 për qind të rasteve të diabetit në botë dhe vazhdon të rritet me ritme alarmante. Ky studim sugjeron se lufta kundër tij mund të nisë shumë përpara se sëmundja të shfaqet klinikisht.

Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Kjo punë që e bëjmë me shumë dashuri nuk ka të paguar. Ne jemi platforma e vetme e cila promovon modelin pozitiv të sipërmarrjes së lirë. Përmes kësaj platforme mbështesim edukimin gjatë gjithë jetës si mjet për zhvillimin personal dhe profesional të brezave. Kontributi juaj do të na ndihmojë në vazhdimin e këtij misioni në gjithë trevat shqipfolëse.

✨ Thënia e ditës
“Suksesi arrihet më shpesh nga ata që nuk e dinë se dështimi është i pashmangshëm.”
— Coco Chanel
Must watch
Business Mag Nr. #40 – Dhjetor 2025

Ky fundvit na gjen duke festuar një dekadë nga botimi ynë i parë. Një dekadë histori, rrëfime e përpjekjesh për të qenë zëri i sipërmarrjes shqiptare, për t’i dhënë hapësirë dhe MOMENTUM çdo biznesi në rrugëtimin e tij për tu rritur e triumfuar. 

Një dekadë si dokumentim i rrugës që ka përshkruar biznesi shqiptar; një dekadë që të zhyt në refletime për çfarë ka kaluar dhe të fton të mendosh sesi do të duket ekonomia e së ardhmes. 

Ndërsa hyjmë në vitin e ri 2026, duket se për bizneset dhe vendimmarrësit një realitet i ri po bëhet më se i qartë: modeli tradicional i rritjes nuk mund të jetë më i mjaftueshëm. Perspektiva europiane e Shqipërisë, teknologjia, pritshmëritë e konsumatorëve, përgjegjësia sociale dhe ajo ambientale po i imponojnë ekonomisë një transformim të domosdoshëm. Koha kërkon një ekonomi që është njëkohësisht digjitale, inovative, por edhe e qëndrueshme. 

Në kopertinë vjen Guvernatori Gent Sejko, i cili flet për një ekonomi që rritet në një dekadë trazirash globale dhe për rolin thelbësor që luan stabiliteti financiar.

Rubrika “Green” i kthehet një prej temave më të nxehta të dekadës: energjia,  klima, ekonomia qarkulluese. Shqipëria ka qenë e bekuar me burime të riciklueshme, …

Shiko më shumë
Na ndiqni në rrjetet sociale
0