Sarah Murray e kujton mirë herën e parë kur pa një modele të krijuar nga inteligjenca artificiale: ishte viti 2023, dhe një vajzë e re me ngjyrë, shumë e bukur, mbante një fustan xhins të Levi’s. Murray, vetë një modele komerciale, thotë se ajo pamje e bëri të ndihej e trishtuar dhe e lodhur.
Kompania ikonë e xhinseve kishte bashkëpunuar me studion AI Lalaland.ai për të krijuar modele digjitale “të ndryshme” për reklama më gjithëpërfshirëse. Në një industri që prej vitesh është kritikuar për mungesë diversiteti në përzgjedhjen e modeleve njerëzore, reagimi ishte i menjëhershëm: New York Magazine e quajti këtë qasje “diversitet artificial”.
“Modelingu si profesion është mjaft sfidues edhe pa u përballur me standarde të reja digjitale të përsosmërisë, që tashmë mund të arrihen me AI,” tha Murray për TechCrunch.
Dy vite më vonë, shqetësimet e saj janë thelluar. Markat po eksperimentojnë gjithnjë e më shumë me modele të gjeneruara nga AI, duke ngjallur pakënaqësi në mesin e dashamirësve të modës. Zemërimi i fundit shpërtheu pas botimit të edicionit të korrikut të Vogue, ku u shfaq një reklamë nga Guess me një modele karakteristike për markën: trup të hollë, por me forma, flokë biondë me shkëlqim dhe buzë rozë të fryra. Ajo mishëronte standardet e bukurisë në Amerikën e Veriut, por kishte një problem: ishte e krijuar nga AI.
Internetin e pushtoi diskutimi për ditë me radhë, pikërisht sepse kjo bukuri artificiale u shfaq në Vogue, bibla e modës që përcakton çfarë është dhe çfarë nuk është e pranueshme në këtë industri. Reklama ishte në fakt thjesht një reklamë, jo pjesë e një editoriali të Vogue, dhe revista i tha TechCrunch se përmbushte standardet e saj për reklamat.
Për shumë njerëz, kjo ndarje mes reklamës dhe editorialit është një diferencim pa dallim real.
TechCrunch foli me modele, ekspertë dhe teknologë për të kuptuar drejtimin që po merr industria, tani që Vogue duket se i ka dhënë miratimin e saj teknologjisë që pritet të ndryshojë rrënjësisht modën.
Lexo edhe: Rreth 26 kompani teknologjike nënshkruajnë Kodin e BE-së për Inteligjencën Artificiale
Kur kreativiteti shndërrohet në algoritëm: Kush e humb?
Sipas modeles dhe themelueses së organizatës WAYE, Sinead Bovell, që ka shkruar për modelet CGI në Vogue pesë vite më parë, më të rrezikuarat janë modelet që pozojnë për e-commerce, pra reklama online të veshjeve dhe aksesorëve për blerësit në internet.
“Aty është buka e përditshme për shumicën e modeleve,” tha Bovell. “Nuk është rruga drejt famës, por është rruga drejt stabilitetit financiar.”
Por presioni për të automatizuar këtë segment është në rritje. Paul Mouginot, teknolog arti që ka punuar me marka luksoze, thotë se është shumë e kushtueshme të punosh me modele të gjalla, sidomos për të fotografuar një mori veshjesh dhe aksesorësh.
“AI tani na lejon të nisim me një foto të thjeshtë të produktit, ta vendosim në një model virtual fotorealist, dhe madje të krijojmë një skenë të tërë që duket si një editorial i mirëfilltë,” thotë ai.
Ky proces nuk është plotësisht i ri. Mouginot përmend kompaninë franceze Veepee që përdor manekinë virtuale që nga viti 2013. Edhe emra të tjerë si H&M, Mango dhe Calvin Klein kanë përdorur modele të krijuara nga AI.
Amy Odell, gazetare mode dhe autore e një biografie për Gwyneth Paltrow, e përmbledh shkurt: “Për markat është thjesht shumë më lirë. Ato kanë nevojë për shumë përmbajtje, dhe kostoja shtohet. Nëse mund të kursejnë në një reklamë ose në një postim në TikTok, do ta bëjnë.”
Nga modeli i larmishëm tek avatari i paracaktuar
Murray e kupton avantazhin ekonomik të modeleve artificiale, por vetëm deri në një pikë.
“Nëse këto marka do të kishin durimin të rrinin në radhë për një audicion të hapur, do ta dinin sa shumë modele, përfshirë veten time, ëndërrojnë të punojnë me to,” thotë ajo. “Nuk do të kishin nevojë për asgjë të rreme.”
Ajo beson se kjo tendencë do të godasë më shumë modelet “jokonvencionale”, domethënë të ndryshme dhe të larmishme. Ky ishte edhe problemi me reklamën e Levi’s: nuk u punësua talent i vërtetë, u krijua një imazh digjital.
Bovell e quan këtë “përvetësim kulturor robotik”, idenë që markat mund të gjenerojnë identitete të ndryshme për të rrëfyer historinë e markës, edhe kur krijuesit e teknologjisë nuk i përkasin asaj kulture.
Nga ana tjetër, shumë modele janë të shqetësuara se kontratat e tyre përmbajnë klauzola që u heqin të drejtat për përdorimin e fytyrës së tyre për trajnimin e sistemeve të AI.
Një rrugë e re? Apo një fund i heshtur?
Sara Ziff, themeluese e Model Alliance, po punon për miratimin e Fashion Workers Act, një ligj që kërkon që markat të marrin pëlqim të qartë dhe të kompensojnë përdorimin e avatarëve të modeleve.
Mouginot mendon se kjo mund të jetë edhe një mënyrë për të shtuar të ardhurat për modele shumë të kërkuara që nuk kanë kohë për çdo set fotografik. Por e pranon se sa herë që punësohet një avatar, zëvendësohet një punë e një njeriu real.
Për Bovell, sfida për modelet është që të dallohen në një treg gjithnjë e më digjital. Ajo sugjeron ndërtimin e markës personale, podcast-e, bashkëpunime, dhe historira njerëzore që AI nuk mund t’i krijojë.
“Filloni të tregoni historinë tuaj unike si njeri,” thotë ajo. “AI nuk do të ketë kurrë një histori njerëzore unike.”
E ardhmja digjitale është… njerëzore?
Mouginot sheh një të ardhme ku disa platforma ndoshta nuk do të përdorin më fare modele njerëzore, por ai beson se njerëzit gjithmonë do të kërkojnë një ndjesi reale, ndonjë të metë të bukur, një lidhje njerëzore.
Sandrine Decorde, drejtuese e studios Artcare, e quan ekipin e saj “artizanë të AI-së”, që punojnë për të krijuar modele me më shumë nuanca dhe shprehje njerëzore. Studioja e saj punon veçanërisht për krijimin e bebeve dhe fëmijëve virtualë, si zgjidhje për problemet etike në punësimin e të miturve në modë.
Por ajo paralajmëron: shumë nga modelet e krijuara nga AI janë tepër homogjene, me tipare perfekte që nuk lënë asnjë mbresë.
“Një modele është mishërimi i një marke,” thotë ajo. “Por edhe një avatar ka nevojë për individualitet.”
AI po troket në portën e modës — por a do të hapet?
Teknologjia e AI në modeling është ende në fazën e eksperimentimit, thotë Claudia Wagner nga Ubooker. Edhe ajo e pa reklamën e Guess dhe mendon se ishte interesante teknikisht, por jo ndonjë risi e madhe.
Ndërkohë, përdorimi i AI po sjell vëmendje dhe klikime. Një reklamë e krijuar plotësisht nga AI në TikTok ka marrë mbi një milion shikime dhe ndonëse shumica e komenteve ishin negative, interaktiviteti ishte shumë më i lartë sesa përmbajtjet tradicionale.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Kjo punë që e bëjmë me shumë dashuri nuk ka të paguar. Ne jemi platforma e vetme e cila promovon modelin pozitiv të sipërmarrjes së lirë. Përmes kësaj platforme mbështesim edukimin gjatë gjithë jetës si mjet për zhvillimin personal dhe profesional të brezave. Kontributi juaj do të na ndihmojë në vazhdimin e këtij misioni në gjithë trevat shqipfolëse.
