Pushtimi i Ukrainës nga Rusia nuk po shkakton vetëm pasoja humanitare dhe gjeopolitike, por edhe një faturë të rëndë klimatike që po rritet nga viti në vit. Sipas të dhënave të fundit, gjatë vitit të katërt të luftës shkarkimet e gazeve serë u rritën me 75 milionë tonë ekuivalent CO₂, duke e çuar totalin që nga 24 shkurti 2022 në 311 milionë tonë. Kjo shifër është e krahasueshme me shkarkimet vjetore të një vendi si Franca, ose me rreth gjysmën e shkarkimeve të Gjermanisë.
Rritja e shkarkimeve është regjistruar në të gjitha kategoritë kryesore, por një nga zhvillimet më shqetësuese mbetet shtimi i zjarreve në peizazhin natyror për të dytin vit radhazi. Verat jashtëzakonisht të nxehta dhe të thata të viteve 2024 dhe 2025, të përforcuara nga ndryshimet klimatike, kanë krijuar kushte ku edhe një shkëndijë e vogël nga luftimet shndërrohet në zjarr të pakontrollueshëm. Në shumë zona pranë vijave të frontit, ndërhyrja e zjarrfikësve ka qenë e pamundur për shkak të rrezikut të vazhdueshëm. Kjo situatë nxjerr në pah një rreth vicioz: lufta përkeqëson krizën klimatike, ndërsa kushtet ekstreme klimatike e bëjnë konfliktin edhe më shkatërrues për mjedisin.
Vetëm në vitin 2025, Ukraina përjetoi rreth 1.39 milionë hektarë zjarre në peizazhe natyrore shumë më tepër se nivelet para luftës. Analizat krahasuese midis zonave të prekura drejtpërdrejt nga luftimet dhe atyre të kontrolluara nga qeveria tregojnë qartë se konflikti ka qenë katalizator i drejtpërdrejtë i shumë prej këtyre zjarreve. Për më tepër, mungesa e personelit, pajisjeve dhe mbyllja e hapësirës ajrore kanë kufizuar ndjeshëm kapacitetet për shuarjen e tyre.
Një tjetër burim i madh shkarkimesh është vetë makineria e luftës. Pavarësisht ndryshimeve taktike dhe përdorimit në rritje të dronëve, forcat e armatosura vazhdojnë të varen kryesisht nga lëndët djegëse fosile. Rreth 90% e shkarkimeve nga lufta lidhen me konsumin e karburanteve për tanke, mjete të blinduara, avionë luftarakë dhe rrjete logjistike. Pjesa tjetër vjen nga prodhimi i municioneve dhe zëvendësimi i pajisjeve të shkatërruara. Intensifikimi i operacioneve të artilerisë dhe rikthimi i kapaciteteve prodhuese kanë kontribuar gjithashtu në rritjen e përgjithshme të gjurmës së karbonit.
Lexo edhe: Taksë e re mbi karbonin, BE rregullon çmimet për familjet dhe bizneset
Ndërkohë, infrastruktura energjetike është kthyer në një nga objektivat kryesore të sulmeve. Gjatë dimrit të ashpër 2025–2026, me temperatura që zbritën nën -20°C, sulmet ndaj objekteve të prodhimit dhe magazinimit të gazit, centraleve termike dhe nënstacioneve të tensionit të lartë u intensifikuan ndjeshëm. Si pasojë, ndërprerjet e gjata të energjisë detyruan biznese dhe familje të mbështeten te gjeneratorët me naftë dhe alternativa të tjera me intensitet të lartë karboni. Në të njëjtën kohë, forcat ukrainase goditën rafineri dhe depo nafte në territorin rus dhe në zonat e pushtuara, duke shtuar një tjetër dimension në bilancin e përgjithshëm të shkarkimeve.
Lufta ka prodhuar edhe pasoja demografike me ndikim klimatik. Numri i refugjatëve të regjistruar në Evropë dhe më gjerë arriti në gati 5.9 milionë persona gjatë vitit të katërt, duke përmbysur trendin e kthimit në atdhe. Edhe pse kontributi i tyre në shkarkimet nga transporti mbetet relativisht i ulët, lëvizjet e vazhdueshme ndërkufitare shtojnë një element tjetër në panoramën e përgjithshme.
Mbyllja e hapësirës ajrore mbi Ukrainë dhe Rusi ka detyruar ridrejtimin e shumë fluturimeve ndërkombëtare, duke rritur konsumin e vajgurit në një kohë kur trafiku ajror global tashmë ka tejkaluar nivelet para pandemisë COVID-19. Kjo ka prodhuar një rritje shtesë të shkarkimeve në shkallë globale.
Por ndoshta barra më e rëndë klimatike do të vijë nga rindërtimi. Shkatërrimet masive në zonat urbane dhe infrastrukturore kërkojnë sasi të mëdha betoni dhe çeliku, materiale me intensitet të lartë karboni që pritet të përbëjnë mbi 80% të shkarkimeve të ardhshme nga procesi i rindërtimit. Çdo ndërtesë e re, çdo linjë energjie e rikonstruktuar, do të ketë një kosto të konsiderueshme klimatike.
Përballë kësaj panorame, në COP30 në Brazil, Ukraina kërkoi që Rusia të mbajë përgjegjësi edhe për dëmet klimatike të luftës. Qeveria ukrainase planifikon të paraqesë një kërkesë në kuadër të kategorisë së dëmeve mjedisore në Regjistrin e Dëmeve për Ukrainën, pjesë e Mekanizmit Ndërkombëtar të Kërkesave. Duke përdorur një kosto sociale të karbonit prej 185 dollarë për ton CO₂, vlera e pretenduar e dëmit klimatik tejkalon 57 miliardë dollarë.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
